- 82 — 
soorten van torsie, de klemdraai en de gewone draaiing, 
op verschillende stengels van een zelfde plantensoort en 
uit dezelfde kweekerij afkomstig, aangetrofFen worden. Het 
is hier echter niet de plaats om de strijdpunten te bespre¬ 
ken, die over dit verschil bestaan, en die nog onlangs door 
Magnus in een helder licht geplaatst zijn(l). 
De zending van den heer van der Have, die ik enkele 
dagen later ontving, bevatte eveneens een aantal gedraaide 
kiemen, wier bladspiraal echter zonder uitzondering links 
opsteeg. De kiemen waren ook hier aan den wortelstok 
afgebroken, geschikt om geplant te worden, 15-20 cm. lang 
en krachtig groeiend ; de bladspiraal, in het onderste 
bruine deel slechts weinig steil, werd hooger op steiler en 
verhief zich in het jongste volwassen deel tot een over- 
langsche lijn. Hier stonden dus alle bladeren naar ééne 
zijde, als in fig. 2. De ribben waren in tegengestelde rich¬ 
ting gedraaid, de stengels gezwollen. Het nader onderzoek 
bevestigde de boven beschreven resultaten, die ik met de 
eerst besproken zending verkregen had. 
Behalve de beide in Fig. 1 en 2 afgebeelde stengels, die ik 
op spiritus bewaard heb, en de latten, die in mijn herbarium 
van monstrositeiten eene plaats vonden, heb ik alle voor¬ 
werpen van beide zendingen op het physiologisch terrein in 
den Hortus te Amsterdam uitgeplant. Met enkele uitzon¬ 
deringen groeiden zij krachtig, en brachten zij talrijke 
zijtakken voort. Aan deze stonden de bladeren in vier- en 
zestallige kransen, doch tot in October werd daaraan geen 
spoor van draaiing gezien. Ook bloeiden mijne planten niet. 
(1) Zie Magnus, Sitzungsber. des bot. Vereins der Provinz Branden¬ 
burg, Bd XIX, en het bericht over de voorjaarsvergadering van deze 
vereeniging te Freienwalde a|0 in Juni 1890. 
