— 85 — 
plantensoorten, waarbij van tijd tot tijd even fraaie klem- 
draai voorkomt, ontbreekt het. 
Fig. 3 leert ons, dat de klemdraai niet alleen aan de 
kiemen, maar ook aan hunne zijtakken kan voorkomen. 
Dit takje was 15 cm. lang, zijn top over eene lengte van 
ruim 3 cm. wormvormig gedraaid. De bladeren staan 
alle in één enkele onafgebroken lijn aan de ééne zijde. 
De bladspiraal is hier dus zoo volledig mogelijk afge¬ 
wikkeld. Het aantal der blaadjes in dit gedeelte bedraagt, 
zooals men ziet, omstreeks 20. De ribben van den stengel 
loopen naar links omhoog. Onder het gedraaide deel ziet 
men de bladeren in viertallige kransen geplaatst (m), 
evenzoo op het takje r, dat uit den oksel van een der spi- 
raalbladeren ontspringt. 
Wij zijn thans genaderd tot het laatste punt van mijn 
onderzoek, de rangschikking der bladeren op de groei- 
toppen der kiemen. Ik wil daarbij eerst de methode 
beschrijven, die ik bij het maken mijner praeparaten 
gebruikte, en die, om hare groote eenvoudigheid, wellicht 
aanbeveling verdient. 
De eindknoppen werden, nadat de buitenste blaadjes 
zoover noodig weggesneden waren, in absoluten alcohol 
geworpen en daarin gehard. Is dit afgeloopen, zoo worden 
zij in warme glycerine-gelatine gebracht, om de ruimte 
tusschen de bladeren te vullen en deze in hun normalen 
stand te bevestigen. Daartoe wordt de alcohol, die zich 
tusschen de blaadjes bevindt, door middel van een lucht¬ 
pomp eenige malen aan het koken gebracht. Zoodra de 
luchtdruk op de vloeistof langzaam hersteld wordt, dringt 
dan natuurlijk de warme glycerine-gelatine in de tusschen- 
ruimten en vult deze zeer volledig aan. Hier stolt zij bij 
het afkoelen. Het genoemde mengsel is echter te week en 
