— 240 
kelde) meeldraden eener bloem op den stempel eener bloem 
yan een ander individu over te brengen. Twaalf bloemen 
werden op die manier bestoven, en slechts twee misluk¬ 
ten ; de tien andere droegen in iedere doos gemiddeld 93 
zaden, waarvan er gemiddeld 3,6 niet kiemden. Op 9 bloe¬ 
men die bestoven werden met stuifmeel uit hare eigene 
binnenste meeldraden waren er slechts twee die eene vrucht 
zetten ; het gemiddeld getal zaden was 54 per bloem, 
waarvan er gemiddeld 8 niet kiemden. Dit resultaat kun¬ 
nen wij samenvatten als volgt : kruisbestuiving wordt 
schier altijd door vruchtbaarheid, zelfbevruchting schier 
altijd door onvruchtbaarheid gevolgd. 
Bij het nemen der proeven werd bevonden dat stuifmeel 
uit de half-verkrompen (buitenste) meeldraden somwijlen 
vruchtbaar was. 
Bij de hoogergemelde proeven werden de planten tegen 
insectenbezoek beschut. In de open lucht en bij zonneschijn 
worden de bloemen door talrijke hommels bezocht, en 
deze insecten maken de bevruchting zoo volkomen, dat 
er op eene inflorescentie 17, op eene andere 12 goed ont¬ 
wikkelde zaaddoozen te vinden waren. Somwijlen tracht de 
hommel in ’t begin den honig te bereiken langs de spleten 
tusschen de binnenste kroonslippen, maar hij ondervindt 
weldra hoe ondoelmatig die handelwijs is ; hij kruipt dade¬ 
lijk naar den top van de bloem, en opent haar door met zijn 
kop tegen de omgebogen toppen der kroonslippen te druk¬ 
ken. Müller (1) verklaart dit belangrijk verschijnsel (bij 
Bryonia dioica) als volgt : « Met den top tusschen gesloten 
bloemdeelen te dringen is eene kenschetsende verrichting 
bij wespen en bijen ; die gewoonte werd door het bouwen 
van cellen voor de jongen aangenomen. » De bij dringt in de 
(1) Fertil. of flowers, Eng. vertaling, 1883, blz. 269. 
