— 383 - 
vergelijkt bemerkt men weldra dat in sommige bloemen 
het nauwste kelkblad rechts (fig. 58), in andere daaren¬ 
tegen het nauwste kelkblad links (fig. 57) geplaatst is. 
Beide soorten bloemen zijn in iederen tros nagenoeg even 
talrijk, maar zonder regelmaat geplaatst. 
Misschien heeft deze verscheidenheid voor gevolg dat 
hommels, die achtervolgens een groot getal bloemen be¬ 
zoeken, minder vermoeid worden : daar zij nu eens eene 
rechterhandbloem, dan weer eene linkerhandbloem bezoe¬ 
ken wordt in hunne bewegingen afwisseling gebracht. 
(Het is algemeen bekend .dat afwisseling in de bewegingen 
vermoeienis bespaart). 
Volgens Aurivillius (Ueber die Blüte und die Befruch- 
tung von Aconüum lycoctonum. Bot. Centralbl. XXIX, 
1887, blz. 125-128, figg.) heeft A. lycoctonum dimorphe 
bloemen : de vorm, die hij a noemt, heeft eene sterkere, 
bijna rechte spoor met stomp uiteinde. Bij den vorm (3 is 
de spoor nauwer, aan haren top smaller en in meerdere of 
mindere mate gebogen. Ook bij A. pyrenaïcum komt een 
dergelijk dimorphisme voor; de bloem, in fig. 57 afgebeeld 
schijnt tot den vorm a te behooren, terwijl de bloem 
fig. 59 schijnbaar met den vorm (3 overeenstemt. De ver¬ 
schillen zijn echter niet zoo duidelijk als in de figuren van 
Aurivillius, en er komen zooveel overgangsvormen voor, 
dat hier veeleer van polymorphisme dan van dimorphisme 
kan gesproken worden (1). 
> (1) Misschien is de verscheidenheid die men in den vorm der bloemen 
waarneemt, een gevolg van de wederzijdsche drukking welke de 
bloemknoppen, gedurende hunne ontwikkeling, op elkander uitoefenen. 
De talrijke bloemknoppen van een tros staan immers zoo dicht bijeen, 
dat zij een tijd lang als het ware eene compacte spil vormen. Iedere knop 
moet tusschen de naburige knoppen zijne plaats veroveren ; hij wordt 
genoodzaakt zich tusschen de andere knoppen te dwingen, zooals hij kan, 
en de buigingen en vormveranderingen die hij daardoor ondergaat, zijn 
natuurlijk van knop tot knop eenigszins verschillend. 
