26 
C OMMEN TARIÜS. 
niet bestaan te hebben , en is hier en anders door e vervangen) door hetzelfde teeken uit¬ 
gedrukt, dat wij in Iclbha (r. I.) en manggala (v. II.) hebben kennen geleerd. De e is an¬ 
ders duidelijk genoeg in deze inscriptie, zie clvdre, dar reine , cabdyate enz. 
De r van gunair is verdubbeld, lajar en ra , als of het volgende woord aditya met r begon. 
(Men denke aan Jav. Balin. rëdite Raffl. dite of rediti, dat ik p. 51 van het Verslag van 
Bali, Verh. B. G. XXIII verklaard heb). Mogelijk is die vergissing ook te wijten aan 
het verkeerd verstaan der euphonische wetten. 
Aditya ; over den vorm der t (tl) hebben wij reeds boven gesproken; dit teeken, 
twee boven elkander geplaatste, van voren naar binnen gebogen haakjes, schijnt erg 
in het hoofd van den vervaardiger der inscriptie te hebben gespookt; wij hebben het hier 
voor de derde keer, en iedere keer vervangt het een ander teeken, of is overbodig. De lezing 
van aditya is verzekerd door de twee eerste teekens, door de duidelijke ya, door het vol¬ 
gende dharma , en voornamelijk daardoor, dat wij het woord Adityadhawna in regel V heb¬ 
ben. Adityadliarma is, naar wij zeiden, de naam van den vorst. In deze plaats staat nu 
wel opzettelijk Aditya vóór dharma , maar wij moeten na Aditya afscheiden, want men kan 
wel niet zeggen: de vorst is door zijne deugden gelijk Adityadliarma (woordelijk : de zon- 
negeregtigheid), maar veel beter: hij is door deugden gelijk aan de zon, waaraan hooge 
magt, deugd en goddelijke vereering toegekend wordt. Ook zou in den volgenden volzin 
nripah, de vorst , te kaal daarstaan, als wij dharma niet daarmede verbonden, en zou ge¬ 
heel tegen oostersche etiquette aandruischen. Wij beginnen dus eenen nieuwen volzin met 
dharmanripah saxetradjah , de g er egtig heids vorst met zijnen zoon. 
Men kan de dh ook als v lezen, vgl. boven vdgra en vdsavün. Het eenige verschil, 
tusseken die twee letters is, dat v als benedenste streep eene regte lijn heeft, terwijl in dh 
die lijn in het midden iets naar hoven kromt. Wij hebben de juiste figuur van dh in 
dharanïndm (reg. III). Als men deze dh met de genoemde figuren van v vergelijkt, zal men 
beseffen, dat eene verwisseling der twee teekens zeer ligt mogelijk was, hetzij door den 
steenhouwer, hetzij door den geachten heer, die deze fraaije kopij heeft vervaardigd. Eene 
tweede reden om onze figuur dh te lezen, is, dat hoewel varma in namen van Indische vorsten 
veel verschijnt (het beteekent wapentuig ) hetzelve niet gepast schijnt in verbinding met Adi¬ 
tya : de zonnen-voapen voerende , (de zon is het beeld des vredes, der geregtigheid), nog min¬ 
der echter in verbinding met nripa : varmanripa de wcipen-vorst , hetgeen zeker in onze vrede 
ademende, godsdienstige inscriptie niet te verwachten is; ook komt varma maar als laatst 
gedeelte van composita voor, die bestemd zijn om Xatryas als krijgshelden te prijzen. 
Saxetradjah heb ik vertaald met zijnen zoon; xetradjah is echter een kind , dat door 
iemand anders , vooral door eenen verwante , hij de vrouw van eenen (onvruchtbaren) man 
verwekt is; hij is wettige zoon, volgens Ilindu gebruik, van den man zijner moeder, en 
hier is hij de troonopvolger, die met den regerenden vorst te zamen de groote offeran¬ 
den voor het land te verrigten heeft. Wij leeren dus hieruit, dat deze soort van aangenomen 
zonen ook op Sumatra erkend waren. Ik geloof niet, dat dit nog thans het geval is. Zie 
beneden bij de inscriptie van Fagcr-Ruvong. 
