C O M M ENTAEI U S. 
43 
schrift verloren geraakt. De d hier schijnt in onze kopij met de volgende bh verbonden te 
zijn, in K. N. echter niet. De horizontale streep der bh boven schijnt op den steen uitge- 
wischt te zijn; bij ons is eene aanduiding daarvan, in K. N. niet. K. N. heeft ook de n 
van djua niet. De aanduiding van den nominatief ontbreekt. 
Supürnatjakrapah ; de lieer van een ’ vollen (of geheelen) tjakra. Dit kan in dubbele be- 
teekenis opgevat worden. De tjakra, het rad, of een rond, draaijend voorwerp, is het 
symbool én der opperste heerschappij, én der verspreiding der buddhistische leer. De vroe¬ 
gere Tibetische en Mongolische koningen worden genoemd „duizend gouden raderen draai- 
jende Tjakravartin”. J. J. Schmidt, Gesch. der Ostmongolen, pag. 31, 47, 49, 119, enz. 
Ook gelooft men dat zij in de vier werelddeelen (dvipa’s) het gouden rad draaijen. Nog 
verschijnen lieeren van vier dvipas, die den gouden tjakra draaijen, van drie die den zil¬ 
veren tjakra hebben, van twee met een metalen tjakra, en van een dvlpa met een ijzeren 
tjakra, duidende de vier wereldouders aan. Schmidt, p. 304. Een Buddha is tjakravartin , 
als verspreider der ware leer. De tjakra behoort tot de acht symbolen, die men in de bud¬ 
dhistische tempels ziet. Foë Koue Ki, p. 28. Tjakrapa is kennelijk, hetzelfde als Tjakravartin. 
Onze vorst is heer van een vollen, geheelen Tjakra; hij wordt dus met Oostersche vleijerij 
heer der geheele aarde van de eene zee tot de andere, genoemd, en te gelijkertijd is zijne 
betrekking tot het Buddhisme aangeduid. Daar de Tjakra volgens Wilson een gebied van 
zee tot zee aanduidt, is in onze plaats de overdrijving, die in den naam tjakrapa verschijnt, 
niet zoo groot als in andere gevallen. Midden Sumatra is van de westelijke tot de oostelijke 
zee door Maleijers bevolkt; ligt kon Adityadharma over dit geheele gebied en zelfs over 
het zuidelijke gedeelte heerschen. In het noorden waren de Battaks wel niet onderworpen, 
maar ligtelijk de geheele kust. Ook de naam Yava, geheel Sumatra beteekenende, reg. 19, 
duidt ons aan, dat de vorst niet alleen als heerscher van een gedeelte te beschouwen js. 
De r, die boven nn behoorde te staan, is verplaatst op de volgende letter; deze onjuistheid 
hebben wij al meer opgemerkt. De tja , niet verbonden met eene voorafgaande letter, verschijnt 
in onze inscriptien maar zelden, wijl ook in het Skt. betrekkelijk weinig woorden met 
die letter beginnen; het is dus in een soort van schrift als het onze moeijelijk hare juiste 
gedaante te bepalen. Ik geloof haar weder te vinden in santjetd, reg. 7, waar zij verzekerd 
schijnt door de voorafgaande u, die in een Sanskrit-woord alleen vóór en na eene palatale letter 
verschijnt. De volgende k kan als t gelezen worden, wij zouden dus ook tjhatrapa, heer 
van den zonnescherm kunnen verklaren, maar daartoe stemt supurna, vol, geheel, niet. 
A 
Adityadharmah paty-adhirddjyam. Svasti. Adityadharma (die al de vorengenoemde ei- 
genschappen bezit), beschermt het opperkoningrijk. Het is wel. A heeft het teeken der 
lengte. Bh is zonder het onderscheidend teeken; zie adhirddjyam. Over de twee streepen die 
soms de visarga, h, aanduiden hebben wij boven gesproken. In stede van paty, uit pdti, 
hebben wij paté, als of het woord deponens ware; echter is deze ê wel door invloed van 
de volgende a ontstaan, smeltende i met a in den Archipel tot e te zamen; desniettemin 
is de a ook geschreven. De lengte van paté is in K. N. aangeduid, terwijl overigens die 
kopij in dezen regel geheel onbruikbaar is. In stede van adhirddjyam hebben wij adhird- 
