JAVA EN SUMATRA. 
3 
phie verzekerde wijze, den eenen uit den anderen vorm afteleiden, en daardoor een niet te 
veronachtzamen criterium voor den ouderdom van inscriptien te verkrijgen. 
De waarde van dit criterium is echter ondergeschikt aan die van chronologische opgaven, 
en men moet daarbij ook nog zeer letten op het in elkander overgaan van verschillende 
soorten van schrift, zoodat een of twee, ook zelf meerdere duidelijk herkende letters van eenen 
reeds bekenden vorm van schrift, die men zou veronderstellen eene bepaalde eeuw aante- 
toonen, nog geen afdoend bewijs voor hunnen tijd opleveren, bijaldien andere letters van 
dezelfde inscriptie naar een jongeren vorm van schrift overhellen. 
Het groote getal facta (‘2) die betrekking hebben op eene lange periode der Indische ge¬ 
schiedenis , waarvan wij uit andere bronnen nagenoeg niets weten, en dat zich laat op¬ 
maken uit de inscriptien (en munten) die door Prinsep en zijne vrienden, en de Euro- 
pesche geleerden, die hunne voetstappen (ook kritisch verbeterend) gevolgd hebben, be¬ 
hoeven voor den beoefenaar der Indische oudheidkunde niet nader omschreven te worden. 
Veel meer opheldering zou echter nog kunnen worden verwacht, indien al het in Indie 
aanwezige materieel door een ën in philologie én in palaeographie toereikend voorbereiden 
geleerde verzameld, gerangschikt en op eene der zaak Avaardige Avijze uitgegeAmn werd. 
Prof. Lassen heeft reeds voor lang dien Avensch geuit, en het der Engelsche regering ver- 
Aveten, dat zij bijna niets voor de Avetenschap doet, en achterstaat bij de Fransche en Pruis- 
sische regeringen (hij had ook de Hollandsche kunnen noemen — maar hij sprak alleen van 
inscriptien). Engeland is desniettemin in alle vakken der Avetenschap door den belangloo- 
zen ijver zijner onderdanen waardig vertegenAvoordigd ,—maar particulieren kunnen nooit zoo¬ 
veel doen, als eene regering en vooral niet als eene regering, die de schatten van Indie, 
en den grootsten handel der Avereld te harer beschikking heeft. 
De voorafgaande opmerkingen schenen noodig te zijn, om ons op het standpunt te brengen, 
van Avaar ook de Javaansche inscriptien dienen beschouwd te worden. Voor dat Avij echter 
onze beschouAvingen hierover mededeelen, gelooven Avij een kort overzigt te moeten geven 
A'an hetgeen vroeger in dit vak der verklaring der inscriptien gedaan is. Wij vinden hier 
namelijk maar de werken van Raffles en CraAvfurd (in Verh. B. G. D. VIII. p. 315 —325.) steu¬ 
nende op den Sultan van Sumënap, en Van der Vlis (in deel XIX. Verh. B. G.) die zijne ver¬ 
klaringen van eene nog geringere autoriteit, een’ Raden van Surakarta had. Daar ik maar weinige 
op inscriptien betrekkelijke werken tot mijne beschikking heb, en mogelijk ook in het mij toegan¬ 
kelijke materieel iets over het hoofd kan hebben gezien , zoo vraag ik diegenen om verschooning, 
Avier verdiensten in dit vak hier niet mogten zijn opgegeven. Ik denk hierbij ook aan de 
inscriptie met lithographie medegedeeld door den heer Domis, Verhand. A’an het Bat. Gen. 
X. 129— 150. Of daar Avel eene enkele letter juist gelezen is , laat ik aan anderen over, ik voor 
mij hecht, volgens hetgeen ik uit die kopij herkennen kan, aan zijne verklaring niet de min¬ 
ste Avaarde. Het overschrift (het zal Avel eene vertaling zijn) is niet Javaansch maar gemeen 
Malelsch. Het eerste woord is inderdaad ong, daarop volgt d/iarma. Dit is al niet gunstig \ T oor den 
(2) Geheele dynastien A r an aanzienlijke magt zijn alleen bekend geAVorden door de inscriptien, soms 
gesteund door eene onbestemde traditie. 
