54 
COMMENTARIUS 
reg. 15, 16. De ü van purna is op de nieuwere Indische wijze gevormd; vgi. pag. 27 over 
de verschillende schrijvingen van u en v. Bh van bhumi vertoont het meest duidelijk de 
figuur dier letter in tegenoverstelling van p; de laatste overbodige ophaal is reeds herhaalde¬ 
lijk behandeld. Over het teeken achter mi hebben wij pas gesproken. 
Di parbuatkan, echt Maleisch. De laatste a is thans gewoonlijk e geworden; op de offi¬ 
cieel zoogenoemde westkust van Sumatra en in Mënahg-Karbau echter niet; daartegen toch 
in Benkulen (Bangka-ulu). Ik heb boven, pag. 4, gezegd, dat die e ( Pepet ) in oude inscrip- 
tien niet gevonden wordt; zij verschijnt echter reeds op den Batu-tulis van Buitenzorg en 
in de inscr. van Kavali, en was dus reeds voor het jaar 1000 van Caka in gebruik. Dat wij hier 
een Maleisch woord midden tusschen het Sanskrit vinden, bewijst 1) dat de schrijver geen 
Hindu, maar een inboorling was, 2) dat des schrijvers kunde van het Skt. hier te kort schoot, 
en hij dus, in stede van het moeijelijk te vormen Skt. werkwoord, het bekende Maleisehe 
woord invoegde. Hetzelfde geval verschijnt in harbuat , reg. 10, en mar akska, reg. 
16. Over de enkele letters valt niets optemerken; de ondergeschreven va is duide¬ 
lijk; zij is in stede van ua, om den hiatus te vermijden; zoo thans op Bali. In 
het Javaansch wordt de hiatus dikwijls vermeden door eene niet hoorbare k tusschen de 
twee klinkers te plaatsen; dit is weder eene afwijking der Javanen van het oorspronkelijke. 
Bihara ~ vihdrcl ; een buddhistisch klooster. In den eersten tijd warende Vi kar a's , verza¬ 
melplaatsen der Buddhistische asceten, waar zij met elkander de pligten van hunne gods¬ 
dienst betrachtten en daarover discuteerden. Bij het begin van de Varshcl , den regentijd, 
verspreidden zij zich bij hunne vrienden, al proselyten makende , wel voornamelijk , om eene 
betere schuilplaats in den ongunstigen tijd van het jaar te hebben. Ook waren zij niet aan 
eenigen Vihara voor altijd verbonden, maar verhuisden van den eenen naar den anderen 
volgens goeddunken. Zie hierover Burnouf Intr. a 1’histoire du Buddhisme Indien, p. 285 — 
87. Geheel anders werd het in lateren tijd,- toen w-aren de Vihdra's stevige gebouwen ge¬ 
worden , van al het noodige voorzien ( ndndvidhapralcdra ), en hielden de monniken hun 
vast verblijf daarin, menigvuldige ceremoniën uitoefenende. Van de instellingen in deze pe¬ 
riode geeft de Chineesche reiziger Da Hian, omtrent 400 p. Chr., eene naauwkeurige be¬ 
schrijving.—In vidka is de dh volkomen gelijk met de v, zie pag. 26. Van praïcdra is de 
cphaal, die de letter k met de d verbindt, bij ons wat gekromd, in E. N. niet. De kleine 
afwijking des ligchaams der h van den gewonen vorm kan ons niet meer hinderen. 
Bdnd, is menigvuldig ; vidha, aard, soort ; praïcdra, eigenlijk ook tvijze, soort, maar ze¬ 
ker ook zaak , zoo als het thans in het Maleisch en Javaansch gebruikt wordt ( perkara ); 
in deze talen is het zeer dikwijls regtszaak. Bihara ndndvidkaprakdra , is dus een klooster, 
voorzien van alle soorten van dingen, van al hetgeen tot onderhoud der monniken en der 
reizigers, en tot het uitoefenen der Buddhistische godsdienst behoorde. Nemen wij het nu 
met Djina-bhümi te zamen of niet, zeker toch wordt hier de godsdienstige handeling van 
den vorst geprezen, die of zijn geheel land tot eene Buddhistische verblijfplaats maakte, of, 
nadat hij het land voor de Buddhistische leer opengesteld had , ter verheerlijking derzelve een 
rijk klooster stichtte. 
