56 
C O M M E N T A E I U S. 
gedwongëhe conjectuur zijn; (wij konden dan ratna verkrijgen, met zinspeling op den naam 
der stad bhuratna , echter hiertegen pleit de ondergeschreven letter der tweede lettergreep , 
die duidelijk in beide kopijen dh is). Eene mogelijke restitutie, die echter ook moeijelijk- 
heden oplevert, is cuddha, (over de dh zie hier beneden); cuddhct, rein , zuiver. Wat is nu echter 
hei vijfvuldige hoog zuivere? Ik geef de lezing Buddha voor niets meer dan eene conjectuur, die 
wel in den zamenhang past. Vijf groote Buddhas zijn bekend, zoo wel de vijf aardsche 
als de vijf Dhyani-Buddhas, zie pag. 8. Vijf groote ratna's, edelgesteenten , zijn mij niet 
bekend; Buddha , D karma en Sangha worden de drie ratna's genoemd. Mogelijk bestaat ech¬ 
ter ook eene vereering van vijf heilige juweelen. Een verder onderzoek hiernaar schijnt 
op onze plaats overbodig te zijn, daar de lezing van het hier voorhandene woord nog min¬ 
der Ratna, dan Buddha schijnt te kunnen zijn. Tegen de lezing Buddha is nog de figuur der 
veronderstelde d, die ik alleen niet t lezen mag wegens de ondergeschrevene dh. Moge 
een ander gelukkiger zijn in de verklaring van dit voor onze inscriptie zeer gewigtige 
woord. 
Na het pas behandelde woord is in beide kopijen eene interpunctie , die ik vroeger over 
het hoofd gezien had. Zij maakt echter de verklaring van den zamenhang nog moeijelijker , 
want wij moeten thans het tot nu toe behandelde als eenen volzin beschouwen: Bhuratna- 
suratala is de stad der rijf groote Buddha's (?), waarbij echter het casusteeken geheel 
ontbreekt, dat hier toch twee aksharas had moeten beslaan. Er blijft niets over, dan woord 
voor woord het volgende nategaan, om daarmede den weg te banen tot eene latere 
verklaring dezer moeijelijke plaats. 
Het volgende woord schijnt djdpana te zijn ( Wilson : dismissing , finishing , completing ; 
declining , rejection , dissent). K. N. heeft de dja onduidelijk, de pd van voren van 
eenen haak voorzien, nagenoeg als bij ons ; deze haak wilde ik als een overblijfsel 
der d beschouwen, die met dja te verbinden ware. Ik had dit met het vooraf¬ 
gaande willen verbinden, en het volgende barbuat als werkwoord daartoe , hoewel de 
plaatsing van het werkwoord, dat toch Maleisch is, geheel aan het einde van den volzin 
bevreemden moet. Over barbuat (zonder Pëpët in de eerste lettergreep) zie parbuatkan 
reg. 9; buat heet, zoo als iedereen weet, maken. Het volgt de lettergreep dja en daarop 
een uitgewischt teeken, dat in K. N. door p daargesteld en met het volgende verbonden is; 
deze verbinding is ook bij ons nog te herkennen. Het woord zou dan djapyii zijn (vgl. 
tulyd, reg. 3, en Aditya , reg. 2). Wat daarop met het volgende man of mana ® beginnen 
zij, weet ik niet. Djapya , is het te mompelen , het voorgeschreven stil gebed ; waarschijnlijk 
hebben wij dit woord nog op Java in den vorm djampé , verschillende gebeden, die bij alle 
gewigtige handelingen des levens gepreveld worden, en die door hunnen inhoud den Ilin- 
du oorsprong verraden. Zie Tijdsch. T. L. Y. V. 473. 
In welken zamenhang nu echter het geheel te brengen zij, blijft mij nog duisterder dan 
de verklaring der enkele woorden. De vertaling van het geheel, op bladz. 83, is dus maar 
als eene naderende te beschouwen. Als wij Pattane , in de stad, konden lezen , zou eer een za¬ 
menhang te vinden zijn; daartegen pleit echter vooral het duidelijke voorafgaande Suratalam. 
