70 
COMMENTAPJUS 
hebbeu nu wel een’ eigenen vorm voor ih te verwachten, die in inscr. II. reg. 1, 
en gemutileerd ook in reg. 2 verschijnt; echter in onze inscr. bevindt zich de th verder 
nergens zelfstandig, alleen ondergeschreven in sthülam reg. 19, en het kan ons niet 
verwonderen, als hier de t plaatsvervanger van th is. M is duidelijk; daarachter is eeDe 
(overbodige ?) aanduiding der d. Het woord Yava staat vast. Als mijne verklaring juist 
is, wordt Sumatra hier het eerste of voorste Yava genoemd, hetgeen volgens zijne grootte, 
en zijne westelijke ligging (naast Indie) zeer natuurlijk is. Achter het woord Yava volgt 
eene letter, die gedeeltelijk volgens onze kopij uitgewischt is, waarvan het overgeblevene 
echter zeer op h of nog meer op bh schijnt te duiden, terwijl ik in de inbuiging beneden 
een gedeelte der ü geloof te zien; vgl. svayambZivË reg. 1. Het eiland Sumatra is hier dan 
Land genoemd, even als thans ons eiland tanah Djava. Wegens zijne uitgestrektheid heeft 
het dan ook eenige aanspraak als een klein continent beschouwd te worden. Ons Yava is in de 
boven aangehaalde inscriptie Yavadvipa genoemd , en ook Sumatra was reeds vroeger als eiland 
bekend: Jabadiu bij Ptolemaeus is Yavadvtpa. Over de voorstellingen der tegenwoordige be¬ 
woners is hier niet de plaats uittewijden. (De verklaring: eerste vorst van Yava, is minder gepast). 
Deva ; in K. N. geschreven djeva ; deze kopij heeft juist hier, in het begin van de laatste 
regels der inscriptie nagenoeg geene autoriteit. Zoo is het geschonden zijn der voorafgaande 
letter niet aangeduid, maar eene vrij duidelijke b geteekend, waarover zich ook nog een i 
bevindt; ook over y van Yava is dit overbodige teeken. Het is duidelijk dat al deze afwij¬ 
kingen met de reeds aangeduide mutilatie des steens te dezer plaatse te zamen hangen. De¬ 
va, god, zeer dikwijls in vorstennamen verschijnende; op Bali titel van alle Xatriyas. Hier 
is het echter, na Yavabhü geplaatst, in meer eigenlijke beteekenis optevatten: de god, de be¬ 
schermende (genius ) van het land Yava. Deze uitdrukking is te minder vreemd, daarbij de 
Buddhisten aan de deva's maar eene zeer ondergeschikte rol toegekend is : men kon dus 
zonder tegen het geweten te handelen een 1 milden, het Buddhisme bevorderenden vorst een' 
deva noemen , vooral als die vorst, (bijaldien kasten bestonden), gelijk als op Bali de Xatriyas, 
op dien titel geloofde aanspraak te hebben. 
Hierop volgt eene grootere interpunctie; en daarna de opgaaf van jaar , maand en dag. 
Dit gedeelte vormt een’ volledigen doka waarvan de maat echter in het tweede vierde deel 
niet bewaard is. 
Stliularn astu, lïkJie cake, wasvr munir bhutam, sthülam , 
V aicakhe pantjadacake site Buddhartja randjatu[-tamj. 
Het moge groot zijn ; de schrijving (hiervan geschiedde) in het jaar van Qdlca , Wasu Mum 
Bh'da (578). groot (zij het), 
In de maand Yaicakha op den vijftienden dag der witte helft, en Buddha worde vereerd. 
De onregelmatigheid van den doka bestaat daarin, dat wij in stede van twee lam ben 
aan liet einde der eerste helft twee Spondeen hebben. Zelfs als wij muni en bhüta verplaat¬ 
sen wilden, verkrijgen wij niet de vereischte maat; het tweede stlmlam kan wel nergens 
anders staan , dan waar wij het hebben , en wij zouden door te lezen loasur bhutam munis 
sthülam, nog altijd één' Spondeus in stede van den vereischten Iambus overhouden, Ook 
