80 
AANMERKINGEN BETREFFENDE DE 
De taal van onze inscriptien is zuiver Sanskrit te noemen, hoewel in No, III. vier (en 
mogelijk in de onzekere plaatsen nog een of twee) Maleische woorden ingeslopen zijn. 
(Parbuatkan , barbaat, maraksha , Ampu). Op de afwijkingen van of liever fouten tegen de 
Sanskrit spraakkunst heb ik in den commentarius overal opmerkzaam gemaakt. Wij zien uit 
die inscriptien, dat het Sanskrit in het begin nog in zijn geheel gebruikt werd, dat het 
zich nog niet veramalgameerd had met de talen van het land. Wij mogen wel zeggen , 
dat de Kavi-taal zich toen eerst langzamerhand vormde, wijl men de moeijelijke taal van 
Indië niet altijd en voor alle behoeften gebruiken kon. Als wij nu ook uit lateren tijd nog 
Sanskrit-inscriptien vinden, dan is dit te verklaren door de aankomst van nieuwe landverhuizers , 
en in den allerlaatsten Hindu-tijd door eene Sivaitische reactie tegen het Buddhisme. 
Wij hebben hier niet het eenige voorbeeld, dat Sanskrit in den Archipel met niet ei¬ 
genlijke Devanagari-letters geschreven werd. In de bovenaangehaalde korte inscriptie op het 
beeld van den heer Engelhard hebben wij ook Sanskrit in een vorm van Kavi-schrift. Het¬ 
zelfde geldt van eene inscr., van welke men , volgens de teekening , zoude geloven dat zij op 
het ruggestuk van hetzelfde beeld gestaan heeft , wier karakters echter nieuwer schijnen , 
(als niet de teekening hier minder juist gemaakt is). Deze inscr. heeft in cijfers uitgedrukt 
het jaargetal 1265, hetgeen men ook voren op het beeld lezen mag; of zoude de inscriptie 
zeven honderd jaren na vervaardiging van het beeld, en na het schrijven der op de voor¬ 
zijde staande inscriptie bijgevoegd zijn! 
De niet Sanskritische woorden parbuatkan, barbaat zijn Maleisch , niet Javaansch. 
De naam Yava. Wij hebben in Inscr. III. het eerste zekere getuigenis, dat de naam 
Yava vroeger ook het tegenwoordige Sumatra beteekende. Er is veel over geschreven , hoe 
Marco Polo en eenige andere van twee Yava’s spreken konden. Men heeft het eene Yava 
nu eens voor Bali, ook wel voor Borneo gehouden, en men heeft wel dat geheele berigt 
in twijfel getrokken. Van de latere, vooral de Portugeesche berigten, is het niet noodig 
hier te gewagen. 
Wij houden vooral het narigt bij Ptolemaeus, dat van Marco Polo en eenige Arabieren 
in het oog. Reeds W. v. Plumboldt, Ueber die Kavi-Sprache , I. p. 63 meent, dat door 
Iabadiu niet het tegenwoordige Yava kan verstaan worden ; dit is dan ook wel zeker , dewijl 
Ptolemaeus bijvoegt, dat dit eiland rijk aan goud is, Yava echter geen goud bezit. Volgens 
Humboldt kon nu Ptolemaeus den naam Yava uit Indische bronnen geput, echter op een 
westelijker eiland toegepast hebben. Die duiding wordt daardoor overbodig , dat Sumatra in¬ 
derdaad ook Yava, en wel prcithama Yava, het eerste , voorste Yava genoemd wordt ; en dat Suma¬ 
tra geheel aan Ptolemaeus beschrijving beantwoordt, hoewel het op de kaart die volgens zijne op¬ 
gaven vervaardigd is, moeijelijk te herkennen is. Dat Sumatra en Yava oorspronkelijk rijk aan 
gerst waren , is wel minder zeker. Het ook van Raffles genoemde Djaivamit groeit wild op deze 
eilanden, dient echter alleen tot voedsel van vogels. Yava, gerst , is wel, zoo als ik reeds boven 
aanduidde, repraesentant der Cerealia, die of wild voorhanden waren , of na aanplanting door 
Hindu colonisten een’ onverwacht rijken oogst op die vruchtbare eilanden opleverden. VgL 
Lassen, I. A. II. 1042. Het Yabadiu van Ptolemaeus beantwoordt aan den ouderen vorm 
