92 
MEDEDEELINGEN UIT EENIGE ANDERE 
lijk (nadat de boven aanbevolen gebeden daargebragt waren) verligcham el ijkte zich bhatfira 
QiüMitya (46), en hij deed verdwijnen den vijand, die in verwarring vlngtte naar de tien 
wereldsteken (47) (of: naar alle kanten), om reden dat hij niet durfde aanschouwen de 
sterke (buitengewone) schitttering der godheid , toen de weerkaatsing van haren glans zich 
over het verblijf der menschen verspreidde (48); er was geen vijand meer om tegenstand te 
bieden aan het oppergezag van den Maharadja, vast gezeteld verbleef de vorst op den van 
edelgesteenten voorzienen leeuwenzetel (49)”. 
Verder berigt over deze inscriptie, die 6 koperplaten beslaat, zal ik later mededeelen. 
Ik heb dit begin hier bekend gemaakt, om over de godsdienst, die in der tijd bestond, eenige 
wenken te geven. Het vervolg handelt over de pligten en regten van den vorst, die hem door 
de priesters voorgeschreven worden, en die tot zijne dagelijksche levenswijze en dieet uitge¬ 
strekt zijn. Tot de aan hem toegestane spijzen belmoren ook honden! Zijne verhouding 
tegenover de lagere bevolking, (. Kaliula , even als op Bali, gelijkstaande aan Cudra) , 
is dezelfde, als die der latere Yavaansche en Balinesche vorsten. Het gemeene volk is 
zeer aan zijne willekeur blootgesteld , echter mag hij het slechts straffen , indien het wer¬ 
kelijk zich aan een misdrijf schuldig heeft gemaakt. Hier hebben wij ten minste één tee¬ 
lten van den goeden invloed der meer beschaafde priesters op de weinig geciviliseerde 
inboorlingen. 
Wij leeren uit het medegedeelde de wijze kennen , hoe zich de Civaitische priesters invloed 
en gezag bij de vorsten van Yava wisten te verschaffen. De Usana Bali levert vele trekken 
op, die niet de boven verschijnende groote overeenkomst hebben. Maar het is niet zeker, 
of wij hier aan eenen vroeger geheel ongeciviliseerclen toestand van (een gedeelte van) Yava 
te denken hebben , die uit de Usana Bali ten opzigte van dat eiland blijkt bestaan te hebben. Men 
kan ook zeer goed vooronderstellen , dat slimme Brahmanen zich wisten ingang te verschaffen 
bij een vroeger aan de leerstellingen der Buddhisten hangenden vorst , door van hunne boven¬ 
natuurlijke krachten te doen blijken. / 
Wij hebben wel is waar gezien, dat het bevel , om de kenteekenen der godheid gade te slaan 
ten aanzien van een 1 ophanden zijnden oorlog , uitging niet alleen van den vorst , maar ook (vol¬ 
gens de plaatsing der woorden) van twee Pandita’s , die zijne raadgevers schenen te zijn schenen. 
Waren deze mogelijk Buddhisten? De eene was volgens zijnen naam magtiger dan Indra; 
(16) ('ivuditya , Civa , de zon. In het verslag van Bali heb ik van de sïiryasevana, vereering der 
zon, sewag gemaakt. Ook wordt Civa gelijkgesteld aan Sürya. Uit onze inscr. hier blijkt dan, dat 
deze vereenitnne: reeds in de negende eeuw bestond. 
(47) Daca de^a, de tien wereldstreken, de acht van het kompas, benevens zenith en nadir! Het 
is hier wel eene minder bepalende uitdrukking. Detja — Die. 
(48) Dumulti van dë/ë, zien. Yavaansch Kavi dulu , zien; Gericke. De krachtuiting der neergedaalde 
godheid bestond in het verspreiden van een buitengewonen glans, welke de vijanden verblindde. 
(49) Singhasana , leeuwenzetel , naam van den troon van een’ magtigen vorst, De vorst is als het 
ware de singha, de leeuw. 
