INSCRIPTIEN VAN JAVA. 
97 
vierkant, waarop de waterstraal neêrstort, geplaatst was, bewijst, dat ook op Yava de 
zuivering des overschots door water voor noodig of nuttig gehouden werd. Men vergelijke 
Voorloopig Verslag van Bali, D. XXIII pag. 1—4. 
De verklaring der twee boven opgegeven inscriptien is zeer goed in zamenhang te bren¬ 
gen met de figuren, waarop zich dezelve bevinden. Zij schijnen mij eene aanroeping der 
(hoogste?) godheid en eene verzoening der Bhüta’s in te houden. 
Om! geregtigheid ( dharma ); svaha, (Jieil). Het laatste woord is eene gewone uitroeping aan 
het einde van de woorden , die bij het brengen van offers gebruikt worden. 
Om! bloed ; svdhd , ( heil); dit kan wel niet anders geduid worden, dan door daarmede 
verbonden bloedige offers, en deze worden voornamelijk den Daemonen , maar ook Qiva 
in zijnen, daemonischen vorm aangeboden. Wegens het woord dharma zoude men aan 
het Buddhisme kunnen denken, wederom geplaatst naast de bloedige (voornamelijk Civaiti- 
sche) dienst der vijandige magten. Echter is Dharma ook een naam van Yama , den heer 
des doods, [dharmarddja , de vorst der geregtigheid). Dat de rhinoceros als symbool van 
Dharma gekozen is, laat zich uit de vreedzame, stille levenswijze van deze meer en meer 
verdwijnende beesten eenigzins verklaren. Echter herinneren wij ons hier ook onwillekeurig 
aan de heiligheid, die dit dier op Bali (en Lombok) bezit; bij de grootste offeranden moet 
een rhinoceros zijn. Uit Indie is niets van dien aard bekend. Het Nederlandsehe Gouver¬ 
nement is dan ook door de vorsten van Klongkong en Karang-Asëm-Lombok verscheidene 
keeren om rhinocerossen gevraagd, over dier gebruik ik op eene andere plaats gesproken heb. 
Een syncretisme van verschillende vormen van godsdienst, Buddhisme, (fivaisme en mo¬ 
gelijk zelfs Vishnuisme , (vooral wegens het beeld van Vishnu, dat vroeger te Djala Tun- 
da gevonden werd, dat echter ook uit eene andere periode kan zijn), is hier met eenige 
waarschijnlijkheid aan te nemen. 
De overige twee inscriptien, die, zoo als wij zeiden, aan Ganega gewijd zijn, luiden 
volgens mijne lezing: Om! Gandya svibhudhipakdya , svdhd; Om ! aan Ganeca, den voortref¬ 
felijk en olifanten-heer, heil! 
Om! Bra Kabayand-khvadhipakdja , svdhd ; Om! aan Bra ( god ; zie Usana Bali, 1. 1. p. 
316 en 369) Kabayan (?) den heer der muis , heil! 
De epitheta heer des olifanten, su ■+- ibha + adhipahl , (het laatste in stede van adhipa ; de 
kopij van den heer Brumund schijnt adhipataya te geven, en in de tweede inscriptie is de 
lezing adhipataye volgens de tweede kopij van den heer Wardenaar mogelijk), en dlchva- 
dhipakdya (of - taye), heer der muis, van dikhu, rat, muis, geven ons de zekerheid, dat bei¬ 
de plaatjes voor Ganega bestemd waren. Ganega is dan hier de helper, die de moeijelijkhe- 
den, die den afgestorvene mogten overkomen, overwinnen ( Vighnakartd ) en hem als het ware 
geleiden moet. 
De woorden Gandya en Kabayana moeten aan elkander gelijk staan,- als Kabojana de 
rigtige lezing is, zoude ik dit woord, of liever Kabayan , (de a behoort tot het volgende 
woord), als ontstaan beschouwen uit bhaya, vrees , met de Polynesische formatieven ka — an , 
13 
