84 BOEKBESPREKING. 
„In the awful downfall, cannibalism, which had disappeared for 
so many thousand years that not one of the great religions found 
it necessary to forbid it, reappears (in the Roman Empire). Both 
GIBBON and FIN ay tell the tale: A traveller, stopping at an inn, 
narrowly escapes murder at the hands of two women who keep 
it. Investigation showed that seventeen of his predecessors had 
been killed and eaten. It may be barely possible that this illustrates 
the truth of DARWIN’s conclusion — the tendency of the hybrid to 
revert, to call up qualities carried forward latent for long periods 
of time and suddenly by cross-mating evoked to mark the 
unhappy victim as one born out of due time.” 
Geen bioloog zal deze verklaring voor zijn rekening willen 
nemen, allerminst in een geval als dit waar niets omtrent de 
„bastaardnatuur”’ of „raszuiverheid’ der betreffende vrouwen be- 
kend is. 
Dit brengt ons tot een ander punt van belang ter beoordeeling 
van de conclusies van den auteur: zijn vaste geloof in de ras- 
zuiverheid van b.v. het oorspronkelijk Egyptische, Grieksche en 
Noorsche ras in tegenstelling met de bastaard-natuur dezer volken, 
na de invasie van andere rassen. Wij beperken ons begrip „ras- 
zuiverheid” thans veel meer dan de auteur, wij weten dat ieder 
onzer een bastaard is en wij weten ook, dat vermenging met andere 
rassen niet den aard van het geheele volk verandert, in de be- 
trekkelijk korte perioden, enkele eeuwen, die de auteur daarvoor 
aanneemt. 
Niettegenstaande deze critiek is het boek zeer de lezing waard, 
al ware het alleen omdat de oorzaken van het verschijnen en ver- 
dwijnen der volkeren hier van uit één gezichtspunt worden be- 
keken en op belangwekkende wijze de revue passeeren, want al 
zegt de auteur ook apodictisch, dat de oorzaak van Rome’s onder- 
gang bastardeering was, zoo ziet hij daarin toch niet de eenige 
oorzaak van verval: 
(p. 153). „This, of course, was the fundamental cause of Rome’s 
collapse, but running with it hand in hand and springing from it 
were other Causes, handmaidens of the first. Slavery has been 
mentioned. Next to this was probably Rome’s dreadful system of 
taxation. By the year 500 this was well on its way to the ‘accom- 
plishment of its perfect work. For its full fruition, however, it 

