94 BOEKBESPREKING. 
veel slechts met een enkel woord aangestipt worden. Welke is 
nu de waarde die men het boek als geheel kan toekennen? Ik 
zie die waarde niet in het naar voren brengen van de eigen op- 
vattingen der Schrs. Deze mogen van groot theoretisch belang 
zijn, in werkelijkheid komen wij er niets verder mee dan met vele 
andere hypothesen. Men kan echter niet ontkennen, dat Schrs., 
door het aantoonen van de mogelijke toepassing hunner hypothesen 
bij verscheidene problemen, deze veel vaster gegrondvest hebben, 
dan zij tot nog toe waren. 
Maar hoe zal men hypothesen kunnen staven, wanneer de feiten, 
die tenslotte hun eenige bewijsmogelijkheid vormen, zelf nog niet 
of althans slecht bekend zijn. ledere evolutieleer moet berusten 
op eene overgroote massa van feitenmateriaal. Die leer, die zich 
op de grootste hoeveelheid en op het essentieelste van dit materiaal 
kan beroepen, zal zich tenslotte de meeste aanhangers verwerven 
en de grootste mate van waarschijnlijkheid. En misschien zal dan 
later voor een dezer evolutietheoriën die waarschijnlijkheid tot 
eene betrekkelijke zekerheid worden. Maar voorloopig wil het mij 
toeschijnen, dat men, met volle eerbiediging van alles wat tot 
theoretische staving der verschillende theoriën aangevoerd wordt, 
zich nuttiger kan maken door te helpen de feiten zelf te ont- 
sluieren. En dat kan alleen geschieden met de practische en 
experimenteele erfelijkheidsleer. 
Maar daarnaast is het goed, van tijd tot tijd eens te zien, hoever 
de theoretici methunne naspeuringen gekomen zijn. En dan moet 
men zich niet door een bepaalden persoon of eene bepaalde 
theorie in ééne richting laten dringen, maar naar alle zijden uitzien. 
En dit is nu de groote waarde van het werk der HAGEDOORNS 
dat het gelegenheid geeft, het evolutieprobleem te bestudeeren aan 
aan al die verschillende kanten, waar het tot nog toe is aange- 
vat. En er moge dan eenigerlei subjectieve drang der schrijvers 
in eene bepaalde richting gevoeld worden, toch is die drang niet 
van dien aard, dat eene veelzijdige beschouwing onmogelijk wordt. | 
Het boek heeft zeer zeker nadeelen, vooral de indeeling en 
behandeling zijn lang niet altijd even practisch en duidelijk; aan 
den anderen kant levert het veel gemakkelijks, waar het veel in- 
teressant materiaal, zoowel aan feiten als aan theorién, samen 
brengt in een verband, waarin men deze vaak zoekt, maar niet 
