190 BOEKBESPREKING. 
de zoölogischelitteratuur bijna voortdurend belangstelling gevonden 
wordt. Nu heeft KüsTER het vraagstuk eens van botanischen kant 
beschouwd, en ieder die er belang in stelt, zal met genoegen zijn 
beschouwingen lezen. Hij stelt allereerst tegenover de betrekkelijk 
geringe leeftijden, die dieren bereiken kunnen, den ontzaglijk hoogen 
ouderdom, waarop sommige boomsoorten nog volle levenskracht 
toonen en zoekt de oorzaak daarvan in een principiëel verschil 
in groeiwijze, welke bij de meeste diersoorten „gesloten”’, beperkt 
is, bij de meeste planten „open”, onbeperkt. Een „open” groei- 
wijze stelt het plantenorganisme in staat tot vrijwel onbegrensd 
voortgaan met groeien; een toestand van volwassenheid wordt 
niet bereikt; daartegenover vinden de meeste diersoorten met hun 
„gesloten” groeiwijze na een grooter of kleiner aantal jaren een 
belemmering, die verderen groei tegengaat; ze zijn „volwassen”. 
Toch komt ook bij planten het verschijnsel van ouderdom voor, 
al treft het hier veelmeer bepaalde organen (bladeren e. a.) die 
op een korten levensduur aangewezen zijn. Zulke verschijnselen 
van oudworden zijn zelfs lang niet zeldzaam; alleen beschouwt 
Küster als zeer moeilijk de vraag, of dergelijke eigenschappen 
van een ouder wordend plantenorganisme het begin van zijn 
physiologischen dood zijn of deze voorbereiden en in welken zin ze 
beschouwd kunnen worden als teekens van een langzaam ver- 
minderende vitaliteit. KüsTER meent dat DOFLEIN ten onrechte tracht 
de ouderdomsverschijnselen te scheiden van die functioneele pro- 
cessen, die het volwassen en nog niet verouderend organisme 
doen verschillen van het jonge nog groeiende. Dit schijnt hem 
niet gewenscht of zelfs niet mogelijk, daar het oogenblik, waarop 
het oudworden begint, niet vastgelegd kan worden, indien we niet 
— schijnbaar paradox — dit met het oogenblik van ontstaan van 
het betreffende orgaan identificeeren. 
De oorzaak meent KüsTER te moeten zoeken in chemische pro- 
cessen, die in het plantenlichaam plaats vinden. Evenals een or- 
ganisme door zijn stofwisselingsproducten langzaam zijn omgeving 
vergiftigt, zoo vergiftigt het ook zichzelf, of tenminste die deelen 
van zijn eigen lichaam, die uit inwendige of uitwendige oorzaken 
het meeste aan dit gevaar blootgesteld zijn; die vergiftiging leidt 
tot verouderingsverschijnselen en tot den dood, indien de opeen- 
hooping van zulke stofwisselingsproducten niet vroeg genoeg stop- 
