466 BOEKBESPREKING. 
HARTMANN, M. 1921. Untersuchungen über die Morphologie 
und Physiologie des Formwechsels der Phytomonadinen (Vol 
vocales). III. Mitt. Die dauernd agame Zucht von Eudorina 
elegans u.s. w. (Arch. f. Protistenkunde. Bd. 43, p. 223.) 
R. ERDMANN heeft indertijd Amoeba diploidea door voortdurende 
overenting op verschen bodem vóór de copulatie, gedurende ge- 
ruimen tijd agaam voortgekweekt. Na verloop van één jaar was 
het vermogen tot copulatie volkomen verloren. M. HARTMANN, de 
bekende protozoen-onderzoeker, deelt thans mede, dat hij sedert 
1915 de. celkolonie Eudorina zonder sexueele phasen in cultuur 
heeft, waarbij microscopisch zorgvuldig is waargenomen, dat er 
geen andere regulatie in de kern (zooals b.v. bij de endomixis 
van Paramaecium voorkomt) aanwezig is. 
Aan deze waarneming knoopt HARTMANN beschouwingen vast 
„omtrent het oude vraagstuk der onsterfelijkheid der Protozoa en 
verdedigt te recht het standpunt, dat ook bij deze en vele andere 
ééncelligen, welker deeling met verlies en nieuwe vorming van 
allerlei celdeelen gepaard gaat, van een behoud der individualiteit 
geen sprake kan zijn. Wel zeker mag men hier dus spreken van 
een individueelen dood. 
Een hiermede samenhangende vraag, of deeling tot verjonging 
leidt, een vraag, die reeds onderwerp was van veel hypothesen en 
proeven, is eveneens door HARTMANN getoetst. E. M. CHILD had 
indertijd op grond van eigen proeven de meening uitgesproken, 
dat het wezen van het oud-worden eener cel berust op een remming 
der stofwisseling in die cel; isolatie of verkleining van het systeem 
zou herstel en hiermede verjonging geven. In verband met deze, 
ook door anderen verdedigde meening en mede in aansluiting aan 
RicHARD HERTWIG's bekende opvatting omtrent een evenwicht- 
stoornis tusschen kern en celplasma, welke slechts door deeling 
kan worden hersteld, — heeft HARTMANN zich afgevraagd, of deze | 
verjonging ten gevolge der voortplanting (waaraan men moeilijk 
meer kan twijfelen) wellicht door een andere regulatie te vervangen 
zou zijn. 
Thans is HARTMANN er in geslaagd bij de wormen Stenostomum 
leucops en unicolor en bij het infusorium Stentor coeruleus door 
amputatie vóór den normalen deelingstijd (en daarop volgende 


ia 
we, 
_ 
