SIRKS, DE KRITISCHE PUNTEN VAN HET EVOLUTIEVRAAGSTUK. 71 
gischen aard in den regel het geval is, drieërlei; zuiver beschouwend, 
waarnemend en proefnemend. En ieder dier wegen heeft tot oplos- 
singen gevoerd: de eerste zeer veelvuldig, maar vrijwel zonder 
natuurwetenschappelijke beteekenis. Immers we aanvaarden tegen- 
woordig geen redeneering meer, die vanaf een a priori aangenomen 
punt van uitgang verder gaat en zoo aan subjectieve opvatting een 
zeer ruime plaats toekent; we eischen een feitenverzameling als 
basis voor beschouwingen. Maar wanneer we nu uit de op waar- 
neming van feiten berustende evolutietheorieën de gedeelten los- 
maken, die op deze vraag betrekking hebben, dan blijkt hierin niet 
minder verscheidenheid te bestaan, dan onder de zuiver beschou- 
wende. Want de juistheid eener theorie is afhankelijk van de 
stevigheid van haar fundament, gevormd door de feiten en die 
fundamenten der verschillende theorieën zijn zeer verschillend, 
zoowel quantitatief als qualitatief. Ook in de waarneming kau een 
subjectief element liggen en dit is oorzaak, dat het eene „feit” van 
veel meer waarde is dan het andere, al naarmate de waarnemer 
eigen persoonlijkheid op den achtergrond geplaatst heeft en zijn 
waarnemingsvermogen minder bevooroordeeld is. 
In hoofdzaak kunnen de beantwoordingen van dit probleem in 
twee groepen ondergebracht worden, zooals ook JENSEN (1907, 
p. 19) gedaan heeft; òf de oorzaak van het optreden van erfelijk- 
afwijkende nakomelingen wordt gezocht in de uitwendige levens- 
omstandigheden (allogenetische theorieën, zooals Lamarckisme en 
Neo-Lamarckisme), òf de oorzaak wordt vermoed te liggen in den 
aard van het levende organisme zelf (autogenetische theorieën). 
Hooren we bijv. in de eerste plaats naar enkele uitspraken, die 
de meening van LAMARCK kenmerken: Levende organismen zijn 
volgens hem sterk afhankelijk van de uitwendige omstandigheden: 
„Les circonstances influent sur la forme et l’organisation des ani- 
maux, c'est-à-dire qu'en devenant très différentes elles changent avec 
le temps, et cette forme et l’organisation elle-même par des modi- 
fications” (1809, p. 187). Zelfs kunnen deze uitwendige levensom- 
standigheden zoo ver gaan, dat ze geheel nieuwe organen of eigen- 
schappen te voorschijn roepen: „Nous verrons tout à l'heure par 
la citation de faits connus, qui l’attestent, d'une part que de nou- 
veaux besoins ayant rendu telle partie nécessaire, ont réellement, 
par une suite d’efforts fait naitre cette partie et qu'en suite son 
