102 BOEKBESPREKING. 
wikkelde, die weer tot die der lagere zoogdieren naderde. Bij den 
mensch worden dan dus primaire embryonale vormen vastgehouden. 
Wat nu van de boven besproken verhouding geldt, geldt ook van 
de voorhoofdswelving, die de mensch heeft en de aap mist. Volgens 
de biog. grondwet zoude dus de sterke voorhoofdswelving bij den 
mensch gedurende zijne individueele ontwikkeling geleidelijk moeten 
ontstaan. Maar ook hier geschiedt weer hettegenovergestelde. Het 
voorhoofd van het foetus van den mensch is niet aapachtig en het 
voorhoofd van het foetus van den aap vertoont een vorming die de 
menschelijke nabij komt, maar gedurende de individueele ontwik- 
keling verdwijnt. Ook hier bewaart dus de mensch foetale vormen. 
Hetzelfde geldt van de ligging der oogkassen ten opzichte van de 
schedel- of hersenholte. Alle deze secundaire omvormingen van den 
apenschedel kunnen niet worden toegeschreven aan de buitengewoon 
sterke ontwikkeling van de onderkaak van den aap, zij zijn dus geen 
gevolg van morphologische of physiologische eigenaardigheden. 
Wij kunnen nu weer dezelfde opmerkingen maken ten opzichte 
van den neus en de beharing. Als foetus hebben mensch en aap een 
vooruitspringenden neus, die bij den volwassen aap verdwenen is. 
Bij den aap is het geheele lichaam bedekt met haren, bij den mensch 
alleen het achterhoofd. Het foetus van den mensch is niet sterker 
behaard dan de volwassen mensch (zooals de biog. grondwet zou 
eischen), daarentegen mist het foetus van den chimpanzee het haar- 
kleed, zoodat ten opzichte der haren een volledige overeenstemming 
tusschen embryonale vormen van aap en mensch bestaat. Eerst ge- 
durende de individueele ontwikkeling verkrijgt de aap het haarkleed 
en nadert hierdoor weer tot de viervoetige zoogdieren, terwijl de 
mensch weer foetale vormen fixeert. 
Op gelijke wijze bewaart de mensch foetale vormen bij de uit- 
wendige vrouwelijke geslachtsdeelen, die ook het chimpanzeefoetus 
toont, maar die bij dezen aap later verdwijnen. De genoemde foetale 
kenmerken van den chimpanzee (het onbehaarde lichaam en de 
menschelijke vormen der vrouwelijke geslachtsorganen) kunnen niet 
het resultaat zijn noch van aanpassing aan uitwendige omstandig- 
heden noch van selectie naar BOLK nader uiteenzet. 
Het verschijnsel moet dus de uiting zijn van een dieper liggend 
ontwikkelingsbeginsel. „Zoo moeten wij tot deze gewichtige conclusie 
komen, dat de oorzaken, die tot het verlies van het haarkleed bij 
