BOEKBESPREKING. 153 
BERNARD, N., 1918. l'Evolution des plantes’ (Paris, FELIX 
ALCAN, 314 pp. 29 fig. 1918). 
Een merkwaardig en tegelijk tragisch lot heeft dit boek gevonden: 
het was nog niet geheel voltooid, toen BERNARD, de bekende onderzoe- 
ker van de symbiose tusschen schimmels en orchideeën, stierf (1911) ; 
het handschrift werd aan zijn leermeester J. COSTANTIN toevertrouwd, 
die het voor den druk gereed maakte, in 1914 ter perse gaf, zoodat 
het boek het jaartal 1916 dragen kon, hoewel het eerst in Januari 
1918 in den handel kwam. COSTANTIN heeft er een warm voorwoord 
bijgevoegd, waaruit wel heel duidelijk de vereering van den oudere 
voor zijn jongeren student, later vriend en collega, spreekt en waaruit 
ook met groote helderheid de genialiteit van een persoonlijkheid 
als NOËL BERNARD was, ons tegemoet treedt. 
BERNARD verdeelde zijn boek in drie deelen: algemeene evolutie- 
wetten, de „hoogere” planten en eenige hypothesen. 
Het eerste gedeelte begint met een uiteenzetting van het verband 
tusschen individueele ontwikkeling en sexualiteit en een bespreking 
van de methode der evolutieleer, waarbij analogie en homologie als 
zeer belangrijke begrippen beschouwd worden, aan welker onder- 
scheiding groote vooruitgang te danken zou zijn. Twee vormen van 
evolutie zijn op te merken: evolutie van het individu en van het ras. 
De eerste, individueele ontwikkeling, doet ons kennismaken met het 
begrip „cel en wat daarmee samenhangt; celbouw en celdeeling en 
voert tot het beschouwen van plantaardige en dierlijke oellen als 
gelijkwaardige met kleine verschillen: centrosomen, die in het die- 
renrijk veel algemeener zijn dan bij planten, chlorophylikorrels in 
plantencellen, aanwezigheid van celwand in planten. Spoedig na het 
begin der individueele ontwikkeling treedt scheiding op in meristen 
en gedifferentieerde cellen; dit proces doet drie phasen opmerken: 
meristematische met veel celdeelingen, legtegroeiphase met weinig 
celdeelingen, maar sterke celgroei en differentiatiephase, waarin 
celdeeling en celgroei ophouden en vervorming van de cellen tot 
hun definitieve vormen plaats vindt Daarop volgt een behandeling 
van de geslachtelijke voortplanting, waarvan als voorbeeld de varen 
dient, waarbij natuurlijk chromosomenreductie ter sprake komt, als- 
ook enkele voortplantingsanomalieën: apogamie, in welk proces 
geen voortplantingscellen gevormd worden, of indien wel, dan geven 
