BOEKBESPREKING. 155 
worden. Ook bij aardappelen zijn dergelijke verschijnselen waar te 
nemen als bij de Oenothera’s, die dan ook als mutaties beschreven 
worden. Ten slotte een korte beschouwing over het mechanisme 
der mutatie. 
Het tweede gedeelte van het boek geeft een beknopt overzicht 
van de groote groepen, die we onder de zoogenaamde „hoogere” 
planten kunnen onderscheiden: levermossen, mossen, wolfsklauwen, 
paardestaarten, varens, naaktzadigen en bedektzadigen, met beschrij- 
vingen van hun levensloop en de trapsgewijze ontwikkeling, die 
hun vergelijking ons toont. 
En het derde deel bevat een zeer korte schets van enkele daar- 
mee samenhangende problemen : homoblastische ontwikkeling, d.w.z. 
langzamerhand krijgt de plant door verschillende wijzigingen haar 
definitieve volwassen uiterlijk en heteroblastische ontwikkeling, 
waarin de plant in haar leven twee scherp gescheiden vormen door- 
maakt, een jeugdvorm en een volwassen vorm. Deze laatste wordt 
ons duidelijk gemaakt aan enkele voorbeelden, zooals coniferen, 
acacia’s, klimop, aardappelen en mossen. Daaraan werd door 
COSTANTIN toegevoegd een hoofdstuk, dat reeds vroeger als inleiding 
op BERNARD’s artikel: „L'évolution dans la symbiose” in 1909 in de 
Annales des sciences naturelles verscheen. 
Het is ongetwijfeld aan BERNARD’s ontijdigen dood te wijten, dat 
er tusschen de drie genoemde deelen een nogal sterke heterogeni- 
teit bestaat. Het eerste deel is verreweg het beste afgewerkt; daarin 
vinden we een schitterend helder geschreven geheel, niet te uitvoerig, 
niet zwevend, maar nuchter de feiten onder de oogen ziend en 
kritisch besprekend. Maar we mogen hierbij niet vergeten, dat het 
boek eigenlijk al van 1911 is; we zouden voortdurend neiging hebben, 
hier en daar een opmerking te maken; de omschrijving van apoga- 
mie, parthenogenesis en aposporie anders te wenschen (p. 29) meer 
in overeenstemming met de opvattingen van WINKLER daarover; de 
directe zaadvastheid van bastaarden tusschen elementaire en Linee- 
aansche soorten (Medicago falcata X Medicago sativa bijv.) te be- 
twijfelen (p. 106); zijn opvattingen over het mutatieverschijnsel in 
overeenstemming te zien met het nieuwere onderzoek daarover, enz. ; 
we leven nu echter in 1918 en in de zeven jaar, die sedert BERNARD'S 
dood verloopen zijn, is wel eenige wijziging in onze opvattingen 
omtrent die punten gekomen. Dit in het oog te houden, valt ons wel- 
