194 BOEKBESPREKING. 
bouw dringt schr er sterk op aan, dat er krachtig in deze richting 
gewerkt zal worden. Ook van het onderscheid in resistentie van 
verschillende deelen van eenzelfde plant („Orgaanimmuniteit”) en 
van eenzelfde plant in verschillende ontwikkelingsphasen („jeugd- 
immuniteit, ouderdomsimmuniteit’) worden verschillende voor- 
beelden gegeven. Hoofdstuk III bandelt over de oorzaken van im- 
muniteit en vatbaarheid. Het is noodig in het wezen der immu- 
niteit (of resistentie) door te dringen om zoo mogelijk te komen 
tot een analyse van de oorzaken daarvan, in ’t bijzonder is het 
van belang te kunnen onderscheiden: de in de plant zelf gegeven 
factoren (in de erfelijke eigenschappen gelegen) en de uitwendige 
oorzaken. Een dg. analyse opent de mogelijkheid tot een objec- 
tieve beoordeeling van het weerstandsvermogen eener plant, nog 
voor men de proef op de som zet; tevens zou zij ons tot op zekere 
hoogte in staat stellen te beoordeelen in hoeverre men, hetzij door 
wijziging der uitwendige invloeden (b v. cultuurmaatregelen), hetzij 
door invoering van nieuwe erfelijke eigenschappen (bastaardeering) 
wijzigend inde voorwaarden der immuniteit kan ingrijpen. Deze analyse 
ligt geheel op het gebied van den phytopatholoog; het is een rich- 
ting van onderzoek, die lang verwaarloosd is, doch waarin hoogst 
belangrijke resultaten te verkrijgen zijn. De schrijver groepeert de 
immuniteitsoorzaken aldus: a) mechanische, b) chemische, c) phy- 
siologische, d) uitwendige („aussen bedingte”). De grenzen zijn niet 
scherp te trekken, ook kunnen verschillende oorzaken samenwerken. 
Inderdaad is deze indeeling wel uiterst kunstmatig en zij blijkt ook 
vrijwel onbruikbaar te zijn. Waarom bv. de waarnemingen van 
Münch (betreffende het verband tusschen het voortwoekeren der 
z.g. houtverwoestende Basidiomyceten en het geringe water- en ver- 
hoogde luchtgehalte van het hout) bij de mechanische immuniteit 
ondergebracht wordt, is niet duidelijk : „Die mechanische Immunität 
gründet sich auf die Festigkeit der Gewebe, vornehmlich der Epi- 
dermis, und auf die Gestalt und Stellung der einzelnen Organe und 
Organteile, die in den Dienst des mechanischen Schutzes gestellt 
werden können”. Te zeggen, dat onbeschadigde beuken zich door 
mechanische immuniteit (t.o. van Nectria ditissima) onderscheiden 
van andere, die door hagelslag verwond zijn, of dat geheele (niet 
doorgesneden) aardappelen, mechanisch immuun zijn voor duizend- 
pooten, is eveneens al zeer gekunsteld. Wil men het begrip ,,me- 
