228 WAARDENBURG, AANGEBOREN OOGGEBREKEN ALS OORZAAK 
Niettegenstaande onze nieuwere inzichten in de alternatieve erfe- 
lijkheid, waardoor wij leerden, dat leden van een zelfde gezin, on- 
derling geheel verschillende eigenschappen van weefsels en organen 
kunnen hebben geërfd, hebben wij toch altijd nog meer recht leden 
van eenzelfde gezin ten opzichte van een overeenkomstige afwijking 
te vergelijken, dan vreemden. Doen wij dat in bovengenoemd geval, 
dan blijkt, dat, de refractieafwijkingen in aanmerking genomen, de 
gezichtsscherpten der 3 meisjes onderling niet veel uiteenloopen en 
evenmin hunne gezichtsvelden. Er is voor hen onderling noch een 
gezichtsveldinkrimping, noch een visusvermindering vast te stel- 
len, die een duidelijke congruentie met den leeftijd vertoont. Het 
eenige verschil is hierin gelegen, dat bij het jongste kind merkbaar 
minder pigmentveranderingen bestaan dan bij de oudere zusjes. 
Wat bij deze kinderen wel opvalt is de gelijke tred, die de aan- 
doening op beide oogen van een individu blijkt te houden, en de 
vroegtijdige slechte gezichtsscherpte. 
Dat de atrophia retinae pigmentosa in dien zin tot de verbruiks- 
ziekten van EDINGER zou behooren, dat de progressie der kwaal 
afhankelijk zou zijn van de intensiteit der functie van het netvlies, 
valt m. i. te betwijfelen, daar de aandoening steeds perifeer of met 
ringskotomen begint. Natuurlijk moet bij deze ziekten evenals bij 
de familiaire amaurotische idiotie aangenomen worden een aange- 
boren minderwaardigheid van de netvlieselementen; het zou echter 
interessant zijn eens na te gaan of de ziekte bij personen, die de 
oogen veel gebruiken (b.v. intellectueelen, technici) of aan sterke 
lichtinwerking moeten blootstellen, veel sneller verloopt. Het komt 
mij voor, dat ook deze progressie in hoofdzaak afhankelijk is van 
erfelijkheid; daarvoor pleit b.v. de vroegtijdige slechte gezichts- 
scherpte bij de drie meisjes uit bovenstaande casuïstische mededee- 
ling en dat uit onze lijsten in het geheel geen congruentie van den 
leeftijd en de progressie der kwaal bij de personen onderling valt 
vast te stellen. Uit onze gegevens blijkt dat het proces op beide oogen 
nagenoeg gelijken tred houdt. 
Over de bij deze aandoening voorkomende transformatie d. i. het 
voorkomen van verschillende der op blz. 226 genoemde ziektebeelden 
in één familie, licht onze enquête ons niet in; zij is min of meer 
strijdig met het in de vorige regels gezegde en nog niet verklaard. 
