232 WAARDENBURG, AANGEBOREN OOGGEBREKEN ALS OORZAAK 
poliklinieken. Het is dus zaak, dat aldaar de behandeling grondig 
in studie wordt genomen; zoodat de mededeeling van prof. Zee- 
man 1) ten zeerste moet worden gewaardeerd. 
5°. dat het eind der ziekte, wanneer zij niet naar behandeling 
heeft geluisterd, kan zijn een degeneratietoestand: zij is uitgeloo- 
pen op atrophia bulbi (lijst 94 N°. 38, lijst 99 N°. 30 en 44, lijst 
56 N° 22), phtisis bulbi (lijst 56.N°. 36); drie maal blijkt aanleiding 
te hebben bestaan tot verwijdering van het oog (eenzijdig lijst 95 
N°. 1, dubbelzijdige lijst 99 N°. 26 en lijst 94 N°. 23). Het is zeer 
goed mogelijk, dat nog verscheidene anophthalmus- en phtisis bulbi 
gevallen onzer lijsten een gevolg zijn van buphthalmus. 
Als eenige complicatie is verder vermeld luxatio lentis (lijst 33 N°. 77). 
6°. dat ons van familiair en hereditair optreden der aandoening 
weinig is gebleken (slechts eens vinden wij 2 broers van 15 en 18 
jaar vermeld nl. lijst 99 No. 15 en 26 en eens een broertje en 
zusje van 10 en 11 jaar lijst 92). Uit de litteratuur en uit de laatste 
mededeeling van prof. ZEEMAN blijkt echter, dat dit veelvuldiger 
voorkomt, dan ik heb gevonden. 
Na deze conclusies heb ik getracht iets naders te weten te komen 
omtrent de familieaangelegenheden. Ik ben hierin niet zeer voor- 
spoedig geweest tengevolge van onvolledige of geen adressen en 
onvoldoende inlichting van de zijde der blindeninstituten. In slechts 
23 gevallen kreeg ik betrouwbare inlichtingen. Van directe erfelijk- 
heid van het gebrek heb ik slechts eens iets vernomen, ook bloed- 
verwantschap der ouders ging eenmaal vooraf. Vele gevallen komen 
geïsoleerd in de families voor. Dat meer leden in het gezin zijn 
aangetast vernam ik slechts 6 maal. Bij de buphthalmus blijven dus 
nog verschillende vragen ?) nl. is er steeds een primaire kiemvariatie 
of zijn er andere oorzaken? Speelt consanguiniteit een eenigszins 
belangrijke rol? Is de buphthalmus dikwijls eenzijdig? enz. 
Wat de therapie betreft kreeg ik den indruk, dat allerlei methoden 
1) Verslag 52e Verg. Nederl. Oogheelk. Gez. 9 Dec. 1917 in Ned. Tijdschr. 
voor Gen. 1918. Eerste Helft No. 11 Blz. 781. 
2) Tot nu toe werden aangenomen stoornissen in de vorming van lig. 
pectinatum, Schlemm’s venaplexus en van de iris. ELSCHNIG (Z. f. A. 1918. 
Bd. 4. Blz. 189) wijst op de mogelijkheid van afwijkingen in de arterieele 
bloedverzorging. 
