BOEKBESPREKING. 295 
determinatie wordt nu door de twee partijen bepaald? Hier wordt 
de schrijver zeer vaag en erkent „dasz die Durchforschung der 
cellularen Determination gerade da nur eine spärliche Aufklärung 
gibt, wo die Vererbungswissenschaft an den determinierten Bildungen 
die Gesetzmässigkeit der Erscheinungen zeigt.” 
Uit de voorafgaande beschouwingen volgt dat overerving geen 
functie op zichzelf is en er derhalve van organen of erfelijkheids- 
dragers geen sprake hoeft te zijn. De celconstitutie determineert 
elke werkzaamheid der cel. Zoodoende bevindt zich elke factor ter 
plaatse waar zij zich uit. Onderscheid tusschen bepalende en 
bepaald wordende elementen is onnoodig. Veeleer vindt in de 
opeenvolgende stadiën een samenwerken der factoren plaats, dat 
uit de constellatie aller deelen van punt tot punt voortvloeit. 
De polemiek die zich tusschen HANs DRIESCH en SCHAXEL ontspon, 
begeeft zich niet zoozeer op het terrein der vitalistische theorie, 
maar houdt zich bezig 1°, met de juistheid van de experimenteele 
basis dier theorie, 2°, met de vraag of ook SCHAXEL harmonisch- 
aequipotentieele systemen bij zijn onderzoekingen aantrof. Zooals 
vaak het geval is, redeneeren beide partijen grootendeels langs elkaar 
heen. SCHAXEL tracht zijn tegenstander van de onjuistheid der inter- 
pretatie van enkele zijner voornaamste experimenten te overtuigen. 
Voor den buitenstaander met als eenige gevolg de conclusie: strij- 
digheid der waarnemingen. DRIESCH verwijt SCHAXEL onjuist gebruik 
der terminologie en vooroordeel bij het interpreteeren. Ziende de 
onvruchtbaarheid van zulk een pennenstrijd op détailpunten geeft 
SCHAXEL in zijn slotartikel nog eens een overzicht van zijn opvatting 
over DRIESCH theorie, en komt tot de slotsom dat noch de hypothese 
der determinatie-machine (mechanistische opvatting) noch de Ente- 
lechieleer (vitalistische opvattingen) met de feiten der ontogenese 
kan worden ín overeenstemming gebracht. Beide leerstellingen zijn 
ontijdig opgesteld. Definitieve inzichten kunnen wij thans nog niet 
verkrijgen. Aan de opvatting van cellulaire determinatie der ontogenese 
wordt thans door SCHAXEL eveneens slechts de betrekkelijke waarde 
eener „gedankliche Eventual-Analysis” toegekend. Zeker neemt hij 
daarmede een geheel ander en veel voorzichtiger standpunt in, dan 
hij deed ten tijde van het schrijven van zijn boek. 
Merkwaardig en verblijdend is het slot van SCHAXEL’s polemiek. 
