396 BOEKBESPREKING. 
TI. 1. Allgemeine Charakteristik des Lebens, physikalische und 
chemische Beschaffenheit der lebenden Substanz. (Berlin JULIUS 
SPRINGER 1916, IX, 281 pp. 12 fıgg.). 
De redactie van „Genetica” verzocht mij om eene bespreking 
van v. TsCHERMAK’s „Allgemeine Physiologie”. Blijkbaar is het 
haar voornemen de taak van „Genetica” zoo breed op te vatten, 
dat ook de physioloog aan het woord komt. Zeker, de physioloog 
weet heel goed, dat genetische vraagstukken, al worden zij proef- 
ondervindelijk bewerkt, morphologisch van aard zijn. En toch wil 
ook hij zijn stem doen gelden. De morpholoog heeft het ontogene- 
tische of phylogenetische ontstaan van de structuur nate gaan. De 
structuur echter is de grondslag van de functie. Zij is niet slechts 
zoo ingewikkeld, als het microscoop ons dit doet denken, maar 
zóó ingewikkeld, dat de functie, hare verrichting, hierdoor verklaard 
kan worden. Niet het microscoop, de physioloog keurt de structuur. 
Een voorbeeld. Het eerste levende wezen moet volgens HäckEL 
een levende droppel eiwit geweest zijn. In eene (hypothetische) 
kernlooze Amoebe zou het microscoop zóó weinig structuur kunnen 
ontdekken, dat het HäckEL geen moeielijkheid veroorzaakt zich het 
natuurlijke ontstaan van zulk een „moneer” uit de anorganische 
natuur voor te stellen. Hier echter valt hem de vergelijkende phy- 
sioloog in de rede. Zoowel als chemicus, alsook als experimenteel 
bioloog stelt hij bij de eenvoudigste amoebe zooveel ingewikkelde 
eigenschappen vast, die geenszins uit de „physische en chemische 
eigenschappen van het eiwit” te verklaren zijn, dat het hem maar 
al te duidelijk wordt, dat het microscoop allerminst geschikt is om 
over de complicatie van de organisatie in te lichten 1). 
Het oude vraagstuk causaliteit of finaliteit is, althans in den ouden 
vorm van de baan, In de plaats hiervan treedt de vraag, of wij 
het bij een bepaald gebeuren met onmiddellijke (rechtstreeksche) 
of middellijke causaliteit te doen hebben. De laatstgenoemde is 
kenmerkend voor de machines. Zij doet zich voor als een keten 
1) v. UExküLL. Umwelt und Innenwelt der Tiere. Berlin, SPRINGER 1909 
p. 11 en volgende. JORDAN. Die Lebenserscheinungen und der naturphiloso- 
phische Monismus. Leipzig, HirzeL 1911. v. TSCHERMAK Allgemeine Physio- 
logie p. 161. 

