
BOEKBESPREKING. 397 
van causale schakels, waarbij echter een samenhang niet alleen be- 
staat tusschen opeenvolgende (oorzaak en werking), maar tusschen 
alle schakels onderling en tusschen iederen schakel en het geheel. 
De zuiger van eene stoommachine heeft slechts beteekenis in 
samenhang met cylinder, stoomketel, wiel enz. Niet anders in de 
physiologie. Niet alleen zijn alle groote verrichtingen ketenen van 
middellijke causaliteit. Hoe langer hoe meer blijkt, dat de recht- 
streeksche causaliteit van de chemie en de physica niet voldoet, 
om de elementen dier verrichtingen te verklaren: resorptie is géén 
osmose en wat dies meer zij. 
Voor de erfelijkheidsleer — zoo lang zij zuiver analytisch werkt — 
hebben deze feiten niet veel te beteekenen. Echter bij de synthese, 
als haar beoefenaar gaat meewerken aan het groote vraagstuk van 
het ontstaan van de organisatie, dan moet hij weten, dat het voor 
géén genetisch vraagstuk voldoet, het ontstaan van deelen te kunnen 
verklaren. De samenhang van deze deelen tot een onafscheidelijk 
geheel, ziedaar ons gemeenschappelijk probleem. 
En hiermede heb ik de beteekenis van het voortreffelijke boek 
van v. TSCHERMAK voor den lezer van „Genetica” reeds aangestipt, 
misschien zelfs reeds aangetoond. 
„Die allgemeine Physiologie in dem hier behandelten Sinne um- 
fasst die allgemeinen Eigenschaften der Lebewesen und die allge- 
meinen Lebenserscheinungen der Tiere wie auch der Pflanzen. Dabei 
wird nicht näher eingegangen auf die Verteilung und spezielle Form 
dieser Phänomene nach Organen oder Organsystemen (spezielle 
Physiologie) noch auf das Detail je nach Höhe der Gesamtorgani- 
sation, nach Klasse, Ordnung und Species (vergleichende Physio- 
logie). Auch sei die allgemeine Physiologie nicht gleich gesetzt der 
Lehre von den Lebenserscheinungen der einer höheren Organisation 
entbehrenden einzelligen Lebewesen oder Protisten.” v. TSCHERMAKS 
definitie van het begrip „algemeene physiologie” is dus geheel 
anders en naar ik meen juister dan die van VERWORN. 
Drie hoofdstukken bevat dit deel: 1°, Algemeene charakteristiek 
van het leven, 2°, Physico-chemische hoedanigheid van de levende 
stof, 3°, Analytisch-chemische hoedanigheid van de levende stof. 
Voor Genetica komen de twee eerste hoofdstukken in aanmerking. 
Wie b.v. inlichtingen wenscht over die deelen van de colloïd- 
chemie, die voor de beoordeeling van de protoplasma-structuur en 
