BOEKBESPREKING. 479 
Loes, Jacouzs, 1916. The Organism as a Whole (New-York 
and London 1916, G. P. PUTNAM'’s Sons. 379 pp). 
Dit boek is opgedragen aan de nagedachtenis van DENIS DIDE- 
ROT, of eigenlijk, zooals LOEB in het voorbericht zegt, aan „die 
geheele groep van vrijdenkers, D'ALEMBERT, DIDEROT, HOLBACH, 
VOLTAIRE, die als de eersten met behulp van de resultaten der 
mechanistische natuurwetenschap — hoe onvolledig die toen ook 
waren — het hebben aangedurfd, een verklaring van de levens- 
uitingen van den mensch te zoeken, en die zoodoende den grondslag 
legden voor die verdraagzaamheid, rechtvaardigheid en fijnheid 
van geest, die de hoop was van de beschaafde wereld, totdat zij 
werd bedolven onder de menschenmoordende emotiegolf die over 
de aarde is gegaan.” 
Hiermede is- tevens een programma gegeven. Mogen zij, die 
krachtens hun wereldbeschouwing voor een „mechanische” ver- 
klaring van het leven terugdeinzen, het niet als een waarschuwing 
opvatten! Juist voor hen bevat dit mooie boek zooveel lezenswaar- 
digs, dat zij het nog meer dan anderen zullen waardeeren. 
Hoewel weinig boeken als ’t ware zoo uitnoodigen tot uitvoerige 
kritische stadie, zal ik mij moeten beperken tot een korte bespreking, 
en zal ik alleen trachten, de algemeene denkbeelden in het kort 
weer te geven, en verder datgene, wat direct verband houdt met 
de genetische wetenschap, iets meer in het bijzonder bespreken. 
De hoofdgedachte, die het geheele boek beheerscht, vindt men reeds 
in de inleiding zuiver geformuleerd. 
Bij de verklaring van levensprocessen als digestie, warmtepro- 
ductie, spiercontractie en dergelijke aarzelt niemand meer, de gewone 
wetten en methodes van de natuur- en scheikunde toe te passen. 
Maar voor de verklaring van de uitingen en reacties van het orga- 
nisme als geheel komt men meestal aandragen met min of meer 
vage begrippen, als een „richtende kracht”, een „entelechie”, een 
„idee” (in PrAro’s zin). Wij zien dus dadelijk een geheel andere 
opvatting, zoodra de geleerden de levensinrichting der organismen 
en hunne „nuttige aanpassingen” willen verklaren. De meeste biologen 
zien in de details van de levensprocessen chemisch en physisch 
te verklaren verschijnselen, maar bij hun samenwerking tot een 
harmonisch geheel moet de metaphysica te pas komen. 
