480 BOEKBESPREKING. 
Nu is de meening, dat harmonische samenstelling der deelen en 
doelmatige inrichting een algemeene eigenschap is der levende stof, 
volgens LOEB geheel en al ongemotiveerd. Van de 100.000.000 denk- 
bare kruisingen tusschen beenvisschen, waarvan een zeer groot 
gedeelte inderdaad mogelijk is, zijn slechts ongeveer 10.000, dus 
0.01 °/, levensvatbaar. _ 
Deze 10.000 zijn natuurlijk vrij van de ergste soort disharmo- 
nieën, de rest is veroordeeld tengevolge van disharmonie in de 
samenstellende deelen. Deze 99,99 0, krijgen wij niet te zien, en 
hierdoor worden wij in den waan gebracht, dat harmonie of „doel- 
matigheid” een algemeene eigenschap is van de levende stof. 
De kwestie van de „doelmatigheid”, van het bestaan van een 
„plan” in de vorming en het leven der organismen hangt ten nauwste 
samen met de mendelsche erffactoren. Het is niet bewezen, dat 
een organisme als het ware slechts een cumulatie, een mozaïek, 
_ van zulke factoren is. Veel waarschijnlijker is het, dat het cytoplasma 
van het ei het toekomstig embryo „in ruwe trekken” vertegenwoor- 
digt, en dat de mendel-factoren slechts de meer gedetailleerde eigen- 
schappen op dit ruwe ontwerp stempelen, LOEB nadert tot de op- 
vatting, dat die factoren dan specifieke chemische stoffen verwekken 
(of zijn?), die in de circulatie meegaan en de verschillende reacties 
in het lichaam (embryo) versnellen, vertragen, wijzigen, zóó dat de 
fijnere details, daaraan beantwoordende, te voorschijn komen, die 
wij individu-, ras- en variëteitskenmerken noemen. 
Het geheele boek is eigenlijk verder een verzameling van bewijs- 
stukken voor de bovengenoemde opvattingen. De min of meer 
mysterieuse invloed van het geheel op de deelen kan in honderd- 
en duizendtallen van gevallen teruggebracht worden tot de aller- 
eenvoudigste physische of chemische reacties. Van veel levens- 
verschijnselen wisten wij dit al. Een duidelijke taal spreken de 
lichtgevoeligheid bij wezens, die daarvan onmogelijk ooit eenig ge- 
bruik kunnen maken, en van de galvanotropische reactie, die vele 
dieren vertoonen, en die nooit anders dan in een laboratorium tot 
uiting kunnen komen. Van vele andere levensuitingen heeft LOEB 
het zelf aangetoond of refereert hij ons de bewijzen, door anderen 
bijgebracht. Van alle andere zal de toekomst ons leeren, dat het 
daarmee evenzoo is. 
Lang en veelsoortig is de rij van onderzoekingen, die LOEB aan 
