554 BOEKBESPREKING, 
oude praeformatie- en praedeterminatieleer. Wil men met enkele 
woorden de leidende gedachte van CONKLIN weergeven, dan zouden 
het deze moeten zijn: De ontwikkelingsgeschiedenis van den kiem 
en van den stam leeren ons de individuen zien als produkten van 
erfelijke en uitwendige factoren. Elk levend wezen met zijn genetisch 
scherp omschreven aanleg is geplaatst in een wereld, waar remmende 
en bevorderende momenten bepalen datgene wat tot ontplooiing 
komt en datgene wat zich nimmer openbaart of reeds in den kiem 
verwelkt. Wel schommelen de ontplooiingsmogelijkheden binnen 
vastgestelde grenzen, doch in dat begrensde gebied wordt ruime 
speling toegelaten. Vandaar dat voor elk levend wezen de potentie 
grooter is dan het actueel bereikte, m.a. w. dat steeds verborgen 
krachten aanwezig blijven. De experimenteele embryologie is in 
staat dit door tal van voorbeelden te staven; men denke slechts 
aan het vermogen der Tritonlarve na exstirpatie van de lens, dit 
orgaan uit de iris (dus uit de oogbeker inplaats van uit de huid) 
te regenereeren. Op den mensch overgedragen — aan dit onderwerp 
is een der mooiste hoofdstukken van ConkLin’s boek gewijd — 
wil dit zeggen, dat niet de geheele persoonlijkheid is voorbestemd, 
doch dat ook hier slechts de grenzen zijn vastgelegd, waar buiten 
die persoonlijkheid niet vermag te treden. Zoodra phylogenetisch 
de individueele ontwikkeling is bereikt, waarbij het associeerend 
herinneringsvermogen toelaat van verkregen ervaring gebruik te 
maken, wordt het levend wezen als het ware persoonlijk mede- 
beheerscher zijner eigen erfelijke „genen.” 
_ Overgaande op het gebied der eugenetica brengt de schrijver 
tenslotte het tragisch conflict ter sprake tusschen de ingewikkelde 
sociale erfenis, die door de eeuwen heen tot ons is gekomen en 
de erfelijke „genen”, die sinds onafzienbare tijden geen verandering 
hebben ondergaan, waardoor menigeen voldoende rijpheid mist 
de verantwoordelijkheid te aanvaarden, welke aan den mensch van 
heden is opgelegd. Langs den weg dezer voorstellingen, aan weten- 
schappelijke gegevens getoetst, leidt CONKLIN in zeer onderhoudende 
stijl den lezer van de kiemcellen tot aan het vraagstuk der ethische 
waarde van den mensch, 
M. A. van HERWERDEN. 
