JORDAN, INSTINCT EN „FREMDDIENLICHE ZWECKMÄSSIGKEIT”. 55 
hiertoe noodige werk, zonder het geleerd te hebben; eene 
mierensoort is al of niet schimmelkweekend; zij kan het niet 
worden. De instincthandeling mist immers in beginsel elke 
vrijheid; slechts wat men leert, kan men vrij veranderen. Zoo 
zijn dan ook de vergelijkingen, die WHEELER bezigt tusschen 
de gastverzorging door bepaalde mierensoorten en de voor- 
liefde, welke sommige menschenindividuen („my maiden aunts’’) 
voor bepaalde huisdieren hebben, wetenschappelijk onbruikbaar. 
Volgens alle gegevens van de vergelijkende psychologie heeft 
slechts de mensch die vrijheid van handelen, die WHEELER’S 
voorbeeld voor de mieren eischt. Slechts de mensch kiest het 
onderwerp: zijner liefhebberijen: de mensch past zijn gedrag 
aan bij eene bijzondere diersoort (hond, papegaai, aap enz.), 
overeenkomstig zijne neigingen. Het gedrag van de mier echter 
past bij de gasten. | 
II. Doelmatigheid en „fremddienliche Zweckmässigkeit”. 
x 
Door dit gezegde komen wij vanzelf op het vraagstuk van de 
„fremddienliche Zweckmässigkeit” van BECHER 1) want naar mijne 
meening is dit „bij elkander passen” en „fremddienliche Zweck- 
mässigkeit” hetzelfde. En daarmee komen wij tevens op het vraag- 
stuk van de zoogen. organische doelmatigheid en de problemen, 
die zij inhoudt. Hierover moeten wij weer even uitweiden, want 
op deze problemen komt het aan en er zijn er, die meenen, dat 
het slechts ,,schijnproblemen” zijn: „Zwar stimme ich,” zegt Was- 
MANN ,, BECHER und KLEIN volkommen bei gegenüber HEIKERTINGER 2) 
.welcher die Zweckmässigkeit in der organischen Welt überhaupt 
und daher auch die fremddienliche Zweckmässigkeit nur für ein 
„Scheinproblem” hält, das bloss durch unsere anthropomorphe à) 
Denkweise in die Natur hineingetragen werde. Wenn die Zweck- 
* mässigskeit in der Natur kein biologisches Problem ist, so ist es auch 
1) BECHER, ErıcH. Die fremddienliche Zweckmässigkeit der Pflanzen- 
gallen und die Hypothese eines überindividuellen Seelischen, Leipzig 1917. 
2) HEIKERTINGER. Das Scheinproblem der fremddienlichen Zweckmässig- 
keit. Die Naturwissenschaften 1918 H. 16. p. 181— 184. 
3) Is de mensch geen stuk natuur en de menschelijke machine iets anders 
dan eené verruiming van zijne organen? 
