114 DE MOL, OVER HET VOORKOMEN VAN HETEROPLOIDE VARIETEITEN 
Verder vermeldt hij, dat door hooge temperaturen de vorming 
van chromatische substantie bevorderd wordt (bl. 31). „So zeigen 
die Kernteilungen besonders in solchen Sprossen, die Temperaturen 
um 40° C. ausgesetzt waren, grosse Chromosomen. Ferner sind 
die Chromatinscheibchen in den Spiremfäden von beträchtlicher 
Dicke; diese übertrifft immer die jenige der Scheibchen in den 
Spiremen der normalen Sprosse.” 
Dat chemische beinvloeding dezelfde uitwerking kan veroorzaken 
als verhitting, nam SABLINE (1903) waar, die, na behandeling van 
groeiende wortels met chininesulfaat of na verhitting tot 40° C. of 
na tijdelijke afkoeling tot 0° C., bij Vicza faba dezelfde verschijn- 
selen zag optreden als SCHRAMMEN bij deze plant. 
Als een derde uitwendige oorzaak zou volgens verschillende 
onderzoekers intensieve stofwisseling zich doen gelden, de oorzaak, 
die, zooals we gezien hebben GUIGNARD en anderen ook aanne- | 
men voor de vermoedelijk plaats grijpende overtallige lengtesplit- 
sing in chromosomen van den ondersten embryozakkern. In den 
grooten kern van de „Schlauchzelle” van een embryodrager van 
Capsella, waar eene intensieve stofwisseling plaats grypt, zag 
ROSENBERG (1904) hier en daar chromosomen duidelijk in de lengte 
gesegmenteerd. „Es scheint mir berechtigt” zegt hij op bl. 258 „den 
Chromosomen eine aktive Tätigkeit an der Umbildung der Nahrungs- — 
stoffe zuzugestehen.” 
Van de uitwendige oorzaken, die volgens de literatuuropgaven, 
van invloed zouden kunnen zijn op het ontstaan van een abnor- 
maal aantal chromosomen in de somatische cel heb ik er met 
opzet slechts drie naar voren gehaald, nl. 1°. verwonding, 2°. tem- 
peratuursverandering, 3°. intensieve voeding. Het spreekt van zelf, 
dat het begrip „verwonding” ruim opgevat moet worden en er dus 
ook onder te verstaan zijn: de beschadigingen door drukken, stooten 
of rekken. De 3 bovenvermelde factoren heb ik expres vermeld, 
omdat deze het zijn, die een voorname rol vervullen bij het z.g. 
hollen en kruisen der hyacinthenbollen, waarbij deze door zeer 
ingrijpende hulpmiddelen gedwongen worden, «zich snel vegetatief 
te vermeerderen. Ware het mijn doel geweest een volledig over- 
zicht der verschillende factoren te geven, dan zouden natuurlijk 
de bekende resultaten van NEMEC, SAKAMURA e.a., die zij verkre- 
sen met chemische middelen, de invloed van radiumstralen en die 
