
BOEKBESPREKING. 491 
iriskleur (11 gev.) steeds blauw, eens met duidelijke, eens met 
geringe hiaten in het pigmentepitheel, eens met een plaatselijke 
_ totale atrophie daarvan, de fundus (11 gev.) was steeds pigmentarm, 
zoodat sterke belichting aanleiding gaf tot lichtschuwheid en 
tranenvloed; nergens kwam het tot volledig albinisme; de haren 
bevatten in ’t algemeen meer kleurstof dan de fundus. Waargenomen 
werd sterkeren nystagmus bij pigmentarmere fundus. De onder- 
zochte personen toonden bovendien de volgende afwijkingen: 
9 maal strabisme (meest converg.), 4 maal microphthalmus, 9 maal 
brekingsafwijking in allerlei vormen en combinaties, geringe ge- 
zichtsscherpte (5/15—6/5 vingers) met onvoldoende correctie door 
glazen, volgens schr. te wijten aan een verbleeking van de papil, 
die hij als atrophie van den oogzenuw opvat. Van 8 onderzochte 
gevallen was 1 totaal en 1 partieel kleurenblind. Om nu te weten 
te komen of de combinaties der afwijkingen als correlaliever- 
schijnselen moeten worden opgevat, heeft Schr. met behulp van 
2 collega’s 46 gezonde familieleden onderzocht, bij een deel waar- 
van dezelfde verschijnselen van pigmentarmoede in haar, iris en 
fundus werden opgemerkt; 2 personen stemden, wat het beeld 
der papil betrof met dat van nystagmuslijders overeen, één met 
en één zonder gelijktijdige niet te verbeteren visus-vermindering. 
Volgens Schr. is dus de correlatie tusschen pigmentarmoede en 
nystagmus gebroken en heeft de nystagmus een zelfstandige oor- 
zaak. Schr. was niet in staat regels over de erfelijkheid der pig- 
mentarmoede, die niet aan de sexe gebonden bleek, op te stellen, 
daar geen aangetrouwden konden worden onderzocht; de erfelijk- 
heid van den nystagmus verliep echter volgens het bekende type 
met sexebeperking gelijk bij kleurenblindheid en haemophylie 
(6 maal met overspringing van een, 3 maal van twee gezonde 
generaties). De eenige vrouw, die manifeste nystagmus had, had 
helaas geen kinderen. De gegevens van ENGELHARD zijn in strijd 
met de hypothese van NETTLESHIP, want noch hebben alle zoons 
eener overdragende vrouw de afwijking, noch blijken de dochters 
van overdragende vrouwen normaal te zijn. Slechts ééns erft een 
man zijn manifest gebrek direct over en nog wel op een dochter ; 
schr. kon niet uitmaken of dit uitzonderingsgeval te danken was 
aan de aanwezigheid van nystagmus bij de wederzijdsche families 
der ouders. 
