‚508 BOEKBESPREKING. 
J. STAHLI. Das Krankheitsbild des Keratokonus vom Stand- 
bunkte der Variabilitätslehre (mit zwei klinischen Beispielen 
von Familiarität des Keratokonus «und einem Anhang mit 
Bemerkungen zur Myopiefrage). Klin. Monatsbl. f. Aug. 1919 
Juni LXII. 712. 
De keratokonus wordt door STÄHLI in de meeste gevallen opgevat 
als een minimum variant der normale hoornvliesdikte. Terwijl nor- 
maliter reeds een klein dikteverschil tusschen centrum en periferie 
van de cornea bestaat, is hier het verschil grooter en sleept het 
gevolgen met zich mede, waartegen de natuur geen voldoende 
verweermiddelen heeft, al worden dan ook enkele aangetroffen 
zooals sterke verdikking van de glazige membraan van Descemet 
en litteekens in het parenchym van den konischen top (ERDMANN), 
die een barsten van het oog voorkomen. Er is volgens STAHLI geen 
reden om een drukverhooging in deze oogen aan te nemen, daar 
zij noch digitaal noch tonometrisch is vast te stellen en zich geen 
verdere gevolgen daarvan openbaren. STAHL! meent, dat zijn theorie 
een grooten steun zou ontvangen, wanneer bleek, dat de kerato- 
conus familiair of erfelijk voorkomt. Zelf kon hij twee gevallen 
verzamelen, een bij 2 zusters, en een bij moeder en dochter; de 
keratoconus zou dan als een mutatie in den zin van DE VRIES. 
kunnen worden beschouwd, zij het dat deze mutatie primair be- 
trekking had gehad op het hoornvliesweefsel of wel op intern 
secerneerende endokrine klieren!) Het bezwaar, dat de kerato- 
conus zich pas na de puberteitsjaren vormt, meent STÄHLI op te 
heffen, door erop te wijzen, dat ook andere kenmerken zooals 
„schoolmyopie” zich pas tijdens den lichamelijken groei ontwik- 
kelen, en door er aan te herinneren, dat naast geërfde intraocu- 
laire veranderingen, het ziektebeeld evenals glaucoomaanvallen — 
door bekende of onbekende extraoculaire voorwaarden tot uiting 
kan komen (ook bij keratoconus zouden het tijdelijke drukver- 
hoogingen kunnen zijn. 
Waarom vinden wij ook niet als bij micro- en megalocornea 

1) In den laatsten tijd worden nl. eenige erfelijke oog- en zenuwafwij- 
kingen toegeschreven aan een erfelijke afwijking van endocrine organen ; ook 
chlorose, diabetes e. a. Stofwisselingsziekten (door stoornis interne secretie ? 
komen familiair voor. 
