INDIVID. TOT VERSCH. LINNEONTEN VAN HET GESL. VERBASCUM BEH. 25 
de absolute steriliteit van alle in het wild door mij waargenomen 
exemplaren en van het in mijn tuin verplante exemplaar, behalve 
wanneer dit kunstmatig en herhaaldelijk met zuiver pollen bevrucht 
werd, alsmede uit het uiterst geringe aantal zaden, dat zij dan 
vormde. 
Uit deze, zoo sterk varieerende bastaarden kon gemakkelijk een 
bijna volkomen serie van vormen, die de beide ouder-soorten met 
elkaar verbond uitgekozen worden. Dit geval, zoowel als dat van 
Primula, toont dat botanici voorzichtig moeten zijn als zij uit het 
voorkomen van overgangsvormen tot specifieke identiteit van twee 
vormen willen besluiten, ook zou het in de vele gevallen waarin 
bastaarden matig vruchtbaar zijn niet gemakkelijk zijn een geringe 
graad van steriliteit tusschen in het wild groeiende planten, die 
allicht door elk van hun ouder-soorten bevrucht kunnen worden, 
te constateeren. 
Ten derde en laatste vormen deze hybrieden een uitstekende 
illustratie van een der vele diepzinnige opmerkingen van dien be- 
wonderenswaardigen waarnemer GARTNER, namelijk van deze, dat 
hoewel planten, die gemakkelijk gekruist kunnen worden in den 
regel matig fertiele nakomelingen vormen, er toch ook duidelijke 
uitzonderingen op dezen regel zijn; en hier hebben wij soorten 
van Verbascum, die klaarblijkelijk zeer gemakkelijk kruisen, maar 
toch uiterst steriele bastaarden vormen.” 
Vaststaat in ieder geval dat DARWIN door terugkruising van den 
bastaard tusschen V. thapsus en V. lychnitis met beide ouders 
zaden heeft gekregen. 
Ook MENDEL heeft een fertiele Verbascumbastaard gehad, zooals 
uit zijn correspondentie met NAEGELI (CORRENS, Abh. d. math. phys. 
Klasse der K. Sachs. Gesellsch. d. Wiss. 1905, No. III. p. 217) 
blijkt. Na medegedeeldte hebben dat meerdere Verbascum-bastaarden 
volkomen steriel waren, zegt hij: 
„Der Zufall wollte es, das eine Pflanze vor Verbascum Boa! 
ceum X V. blati&hia in der Samenschüssel vergessen wurde und 
sammt dieser den Sommer über in einem Winkel der Gartens ohne 
alle Pflege stehen blieb. Im Herbste wurde die sehr kümmerliche 
Pflanze aufgefunden und zu ihrem üppig entwickelten Geschwistern 
in den Grund gesetzt. Obwohl sie hier im künftigen Jahre recht 
kräftig wurde, kam sie doch nicht zur Blüte und ueberwinterte 
