BOEKBESPREKING. 55 
DURKEN, B., 1919. Einführung in die Experimentalzoölogie. 
(Berlin, J. SPRINGER 1919. 466 pp. 224 fig.) 
Sedert het experiment in alle hoeken der zoölogie is doorge- 
drongen en niet alleen meer de physioloog, maar ook de anatoom 
en morpholoog vraagt naar de oorzakelijke grond van de aan de 
oppervlakte door hem waargenomen verschijnselen, is een belang- 
rijke hoeveelheid materiaal verzameld, deels van groote waarde, 
deels ook van slechts schijnbaar-experimenteele natuur en daardoor 
van veel minder beteekenis voor oplossing van causaliteitsvraag- 
stukken. Dat materiaal leidt ons tot gevolgtrekkingen, die van min 
of meer principieel belang kunnen zijn, mits het onbevangen beoor- 
deeld wordt en mits in zijn volledigheid beschouwd. De in den 
loop van een veertigtal jaren experimenteel bijeengebrachte feiten 
zijn meer dan eens in samenvattende overzichten en boeken ver- 
werkt, soms met betrekking tot een bepaald onderdeel der zoölogie, 
een enkele maal ook van het geheel een algemeene beschouwing. 
Als nieuwste werk op dit gebied staat thans het bovengenoemde 
boek van DURKEN ter onzer beschikking; de schrijver tracht daarin 
een bestaande leemte in onze litteratuur aan te vullen, door een 
niet te omvangrijk en toch zoo volledig mogelijke uiteenzetting te 
geven van wat door experimenteele methoden in de zoölogie al 
bereikt is. Tenminste dat zou de keuze van de titel ons doen ver- 
moeden. Maar inderdaad bevat het boek slechts twee gedeelten van 
wat eigenlijk experimenteele zoölogie is, al zijn het dan ook twee 
heel belangrijke deelen: als experimenteele ontogenie en experi- 
menteele phylogenie zou ik ze willen kenmerken. In zijn afkeer 
van. alles, wat naar een mechanistische verklaring van levensver- 
schijnselen lijkt, vindt schr. de zoo gangbare term ontwikkelings- 
mechanica voor het eerste deel van zijn boek ongewenscht; boven- 
dien zou deze benaming maar een deel van het werk karakteri- 
seeren, zoodat hij een meer neutrale term kiest: experimenteele 
zoölogie, maar vergeet dan dat daarin ook experimenteele physi- 
ologie zou moeten gegeven worden. Overigens is dit een kleinig- 
heid, als we maar in het oog houden, dat het boek uitsluitend 
ontogenie en phylogenie in het licht van het experiment behandelt. 
Dus valt het boek in twee deelen uiteen: het eerste dat de ont- 
wikkeling van het individu bespreekt, bevat natuurlijk minder dingen, 
