BOEKBESPREKING. 67 
die zéér enthousiast en daarom onvoorzichtig is, zoo ook BATESON, 
die sceptisch is en blijft, ondanks dit artikel. 
We hebben in de door KAMMERER met Alytes verkregen resultaten 
2 dingen: verandering van paringswijze en verandering van duimana- 
tomie der mannetjes. Volgens KAMMERER is het eerste primair en het 
tweede secundair. Dat is ongetwijfeld juist: het optreden der parings- 
wrat is het gevolg van de paring in het water en dus een modificatie 
tengevolge van gewijzigde uitwendige omstandigheden. En toch laat 
KAMMERER deze wijziging een belangrijke rol in zijn artikel spelen, 
vermoedelijk wel omdat deze gemakkelijk gedemonstreerd zou 
kunnen worden. Maar dan moet het toch, en daarin heeft BATESON 
groot gelijk, op een andere wijze gebeuren, dan het door KAMMERER 
geschiedt; de illustraties zijn volmaakt onvoldoende, en bewiis- 
materiaal, dat toch waarlijk, als K. zijn proeven op voldoend groote 
schaal verricht heeft, wel in één enkel individu gemist kan worden, 
is door hem nooit aan anderen getoond of gezonden. Wel schijnen 
‘nu in het museum van PRZIBRAM te Weenen, Alytes-mannetjes met 
paringswratten aanwezig te zijn. 
Hoe dit zij, de aanwezigheid van die paringswratten bij F&- 
mannetjes is zonder bewijskracht, want ze is uitsluitend het gevolg 
van paring in het water en dus van secundaire beteekenis. Maar 
de primaire verandering, hoe staat het daarmee? Doordat deze is 
een verandering in levensgewoonte, is ze moeilijk te demonstreeren 
maar ook weinig voor nader onderzoek toegankelijk. En daarover 
een oordeel uit te spreken is niet goed mogelijk, wanneer niet een 
zéér nauwkeurige kennis van de paringsgewoonten dezer merk- 
waardige uitzondering onder de Anura tot onze beschikking staat. 
Een studie daarvan en een herhaling van KAMMERERS proeven in 
andere streken van Europa ware zeker dringend gewenscht. Intus- 
schen schaar ik me liever aan de zijde der sceptici, dan aan die 
der lichtgeloovige enthousiasten. 
SIRKS. 
