
ONZE CONSTITUTIE 
door A. M. BENDERS. 
De beteekenis van het reageerend orgaan en van den prikkel, 
die de reactie uitlokt, van ons lichaam en van den aetiologischen 
factor in het proces, dat we ziekte noemen, is in den loop der 
tiiden verschillend hoog aangeslagen. 
In oude tijden personifieerde de mensch het leed, dat hem over- 
kwam, ook als het in den vorm van ziekte optrad; de ziekte was 
een werk van daemonen of een straf der goden. De beteekenis 
van het lichaam was bij deze opvatting nul, die van den aetiolo- 
gischen factor oo. Tot voor betrekkelijk korten tijd was ook in de 
z.g. beschaafde landen, en met name ten aanzien van geesteslijden, 
genoemde opvatting nog niet algemeen verlaten, bij onbeschaafde 
volken bestaat zij nog voort. 
Het andere uiterste: de beteekenis van het lichaam bijna oo in 
verhouding tot het uitlokkend moment, was een uitvloeisel der 
krasenleer, welke HiPPoKRATES heeft geleeraard en die door GALENUS 
is overgenomen. De juiste menging (krasis) der vier cardinale 
lichaamsvochten: slijm, bloed, gal en zwarte gal (de laatste in som- 
mige hippokratische geschriften vervangen door het water) was 
voorwaarde voor de gezondheid; stoornis in de menging gaf de 
ziekte (dyskrasie), welke stoornis door een kokingsproces (febris) 
weer kon worden opgeheven. 
Een uitvloeisel van de vochtenleer was, dat het lichaam als geheel 
voor de ziekelijke reactie verantwoordelijk werd gesteld en eenvoudig 
van een zwakke en eene sterke constitutie werd gesproken. Ook 
HIPPOKRATES deed dit, maar wees in verband met constitutiezwakte 
toch al op verandering van organen en stoornis in de functie daarvan!). 
1) HrPPOKRATES zelf hechtte blijkbaar aan de vochtenleer geen overmatig 
gewicht. Hij zegt: „Als anderen betere verklaringen kunnen geven, is het mij 
goed, over zulke aangelegenheden toont men slechts de vaardigheid van zijntong.” 
