

BENDERS, ONZE CONSTITUTIE. 303 
ziekten, werd op den achtergrond gedrongen, toen de bacteriologie 
haar intree ging doen en de oude voorstelling van de overwegende 
beteekenis van den aetiologischen factor in een nieuw gewaad zich 
opnieuw ging baanbreken. Bacteriën en ziekten werden geidentificeerd, 
de beteekenis van het reageerend orgaan trad op den achtergrond. 
Het moge op het eerste gezicht bevreemdend schijnen, maar een 
feit is het, dat ook ten aanzien van niet-bacterieele ziekten de 
bacteriologie soortgelijke gevolgen had: de beteekenis van den 
uitwendigen factor werd overheerschend, aan het gestel van den 
zieke werd weinig aandacht geschonken. Dat is niet overal zoo 
gegaan b.v. in Frankrijk niet, waar de diathesenleer steeds bleef 
aangehangen en ook door practici elders niet, die door langdurige 
praktijk in éénzelfde plaats en in meer dan één generatie de families 
kenden, wier leden zij behandelden. Ook niet door de psychiaters, 
die in hunne vragenstaten aan erfelijke momenten een aantal 
vragen hebben gewijd en voor wie de uitspraak van TRELAT: 
„Uheredite est la cause des causes” nog weinig van haar oor- 
spronkelijk gewicht heeft ingeboet. 
Het moet ons eigenlijk verwonderen, dat de bacteriologie een 
zoo grooten invloed kon hebben ten nadeele van het constitutie- 
probleem, dat de tijd heeft bestaan, waarin als het ware alle 
menschelijke individuen als gelijkwaardige voedingsbodems voor de 
daarin geraakte bacteriën werden beschouwd en dat later, toen 
meer aandacht werd geschonken aan de verschillen in reactie der ver- 
schillende individuen, de oorzaak dezer verschillen meer werd gezocht 
in de constitutie der bacterie dan in de constitutie van haren gastheer. 
Toch waren al langen tijd feiten bekend, die op de beteekenis 
van het gestel van den laatste wezen. Zoo wist men b.v., dat de 
typhusbacil slechts abdominaaltyphus veroorzaakt alléén in het 
lichaam van den mensch en dat zij dieren wel septisch, maar niet 
typheus kan maken, dat het Algerijnsche schaap constitutioneel 
onvatbaar is voor miltvuurbesmetting e.a. meer. 
„Later is het aantal analoge gevallen aanmerkelijk uitgebreid. De 
bruine rioolrat is slecht bestand tegen eene besmetting met paraty- 
phusbacillen, de gewone huisrat is daarvoor onvatbaar; dieren zijn 
onvatbaar voor de malaria van den mensch. 
Ook de later ontdekte gezonde bacillendragers, het eenvoudige 
feit, dat tijdens eene pandemische besmetting als bij influenza voor- 
