
= 

BENDERS, ONZE CONSTITUTIE. 305 
menschen voor, die nog dagen lang (tot 32 toe: KAWACHI) suiker 
blijven uitscheiden. 
Zijne ruime omgrenzing van het begrip is oorzaak, dat MARTIUS 
het woord constitutie in verschillenden zin gebruikt, meestal echter 
in dien van diathese, dispositie, Krankheitsbereitschaft. 
LUBARSCH beschouwt als constitutie die geaardheid van het 
organisme, welke de wyze van reactie op prikkels bepaalt, als dis- 
positie daarentegen de geaardheid van het organisme, welke het 
aan uitwendige invloeden mogelijk maakt om als prikkels te gaan 
werken. Hij noemt hier als voorbeeld de scrophuleuse constitutie; 
de dispositie veroorlooft den tuberkelbacil om vat te krijgen, de 
constitutie bepaalt, dat de patient scrophulose krijgt. Als constitu- 
tioneel begrip moet ook worden beschouwd de exsudatieve diathese 
van ÜZERNY, daarin zich uitend, dat op prikkels, die bij het meeren- 
deel der menschen zonder of zonder noemenswaard effect blijven, 
met sterke ontstekingsverschijnselen wordt gereageerd. 
Het komt mij voor, dat de definitie van LuBarscH als de juiste 
moet worden aanvaard en wij zullen zien, dat de begrippen con- 
stitutie en dispositie elkaar in vele gevallen werkelijk dekken. Wij 
moeten daarbij niet — en wel om de reeds vroeger genoemde 
reden — in de eerste plaats letten op de reactie op bacteriëele 
prikkels, maar op die ziekten, welke ontstaan onder invloed van 
physiologische prikkels b.v. door de normale stofwisseling: de ver- 
bruiksziekten van EDINGER, de abiotrophien van GoWERS. 
Meeningsverschil met betrekking tot het constitutiebegrip bestaat 
verder ten aanzien van het antwoord op de vraag: is de constitutie 
aangeboren of kan zij ook verkregen worden? Noemen wij, zooals 
boven is geschied, constitutie de geaardheid van het lichaam, welke 
de wijze van reactie bepaalt, dan bestaat geen bezwaar om ook 
een verkregen constitutie bestaanbaar te achten, m. a. w. eene ge- 
wijzigde constitutie als eene nieuwe te beschouwen. Dit is dan ook 
door sommigen geschied o.a. door Martius, LUBARSCH en HIJMANS 
VAN DEN BERGH. Door anderen wordt alleen die geaardheid van 
het organisme als constitutie beschouwd, welke bij de geboorte 
bestaat, z.g. aangeboren is. Reeds HiPPOKRATES beschouwde de 
constitutie als aangeboren en tijdens het leven niet vatbaar voor 
noemenswaardige wijziging. Deze meening hield nauw verband met 
zijne humoraal-pathologische inzichten, volgens welke verande- 
Genetica II. 20 
