316 BENDERS, ONZE CONSTITUTIE. 
ontstaan abnormale ophoopingen (afzettingen) in het cellichaam 
(als degeneratie opgevat), die ten slotte de vitale functies zoo kunnen 
bemoeilijken, dat aan dit z.g. degeneratieve tijdperk een (secundair) 
atrophisch aansluit, eindigend met den dood der cel. 
Op den laatstgenoemden gang van zaken (de z.g. degeneratie), 
die waarschijnlijk meer voorkomt dan de primaire atrophie, heb 
ik in 1916 in verband met het optreden van endogene, orga- 
nische zenuwziekten reeds gewezen, op hem is ook door 
LUBARSCH en in dit jaar door RössLE opnieuw de aandacht ge- 
vestigd. De aard, de soort van degeneratie is afhankelijk van de 
functie of functies, die gestoord zijn en wij kennen dan ook ver- 
schillende vormen daarvan. Toch kunnen wij, zooals RössLE op- 
merkt, door den tegenwoordigen, nog zeer onvoldoenden stand 
onzer kennis en door het betrekkelijk nog grove onzer onder- 
zoekingsmethoden, nog geen rationeele indeeling der ontaardingen 
maken, welke duidelijk doet uitkomen welke celapparaten en 
— daarmee — welke functie of functies in het cellichaam zijn 
gestoord, nog afgezien daarvan, dat wij van localisatie van bepaalde 
functies in de cel nog weinig weten en het beeld, dat wij bij 
microscopisch onderzoek onder de oogen krijgen, niet dat der 
oorspronkelijke celverandering behoeft te zijn. 
Uit het voorafgaande volgt, dat de door EDINGER ingevoerde 
benaming: Ausbrauch mit ungenügendem Ersatz voor het ontstaan 
der endogene ziekten niet algemeen toepasselijk kan genoemd 
worden. Het verbruik zonder voldoende aanvulling kan tot een 
„hongertoestand” der cel voeren, een uitputting, die wij ons echter 
moeilijk anders dan tijdelijk kunnen denken en die ais het ware 
automatisch wordt hersteld, doordat de getroffen cel tijdens dezen 
toestand het bijltje er bij neerlegt en daardoor de gelegenheid 
krijgt om weer op adem te komen. De Aufbrauch toch kan geen 
betrekking hebben op celfuncties, maar op het te verwerken 
materiaal, Alleen als de voldoende Ersatz wat lang op zich zou 
laten wachten, zou voor de cel levensgevaar ontstaan. 
Gevaarlijker voor de cel is de functie door de vorming van 
afvalsproductien, van slakken, als gevolg der afwijking in de stof- 
wisseling. Hoe intensiever de celwerking, hoe grooter de hoeveel- 
heid dezer slakken in dezelfde tijdseenheid Kunnen deze niet met 
evenredige snelheid verwijderd worden, dan worden zij in het 
