330  SIRKS, PRAE-MENDELISTISCHE ERFELIJKHEIDSTHEORIEEN. . 
physiologische eenheden werden verondersteld alle van dezelfde 
soort te zijn, terwijl DARWIN zijn kiempjes of gemmulae van zeer 
verschillende soorten, al naar het orgaan dat ze heeft afgegeven, 
beschouwt (vgl. SPENCER 1898. p. 356). En bovendien is van het 
vervoer dier eenheden van de lichaamscellen naar de voortplan- 
tingscellen bij SPENCER geen sprake. Dit laatste is dan ook wel 
het zwakste punt in DARWINS hypothesen-complex; een yeronder- 
stelling, die bij zijn opvolgers al heel weinig instemming gevonden 
heeft, en die door velen van hen volkomen verlaten werd. Bij 
DARWIN is in de voortplantingscel eigenlijk niets gepraeformeerd ; 
alles komt van buitenaf en wordt slechts in die voortplantingscel 
opgeborgen om naar latere generaties over te gaan. Van alle 
praemendelistische erfelijkheidsbeschouwingen staat die van 
DARWIN het meest aan epigenetischen kant; door de veronderstel- 
ling der transportmogelijkheid van gemmulae laat ze ruimte aan 
alle mogelijke fantasie. 2 
Toch is de pangenesis-hypothese van Darwin historisch van 
grooter beteekenis geweest, dan de theorie van SPENCER, èn omdat 
ze de eerste consequente uitwerking vormde van de reeds bij 
HIPPOKRATES in vager vorm te vinden veronderstellingen (vgl. MAY 
1917) èn vooral omdat ze meer de algemeene aandacht getrokken 
heeft en daardoor uitgangspunt geworden is voor andere onder- 
zoekers, die allen min of meer belangrijke wijzigingen in DARWINS 
uiteenzettingen hebben aangebracht. 
In verschillende richtingen waren zulke veranderingen te vinden: 
in positieve en in negatieve richting. D. w. z. lang niet iedere 
theorie der erfelijkheid, die in plaats van DARWINS pangenesis 
gesteld werd, was een verbetering; er zijn er, zooals wel de 
plastidulen-hypothese van HAECKEL (1876), die beter als produkten 
van een dichterlijk-fantastischen geest beschouwd kunnen worden, 
dan als ernstig-wetenschappelijke, op feiten gebaseerde hypothese. 
Terecht kenmerkt NAEGELI (1884. p. 81) de theorie van HAECKEL 
als „ein Product der Naturphilosophie und als solches so gut wie 
jedes andere aus der gleichen Quelle erflossene Product. Ihr Fehler 
wie bei jeder naturphilosophischen Lehre ist der, dass sie ihre 
Ahnungen als Thatsachen ausgibt and für dieselben unpassende 
naturwissenschaftliche Bezeichnungen braucht und in unberech- 
tigter Weise naturwissenschaftliche Bedeutung in Anspruch nimmt”. 
