374 BOEKBESPREKING. 
LICHTENSTERN, R., 1920. Bisherige Erfolge der Hodentrans- 
plantation beim Menschen. (Jahreskurse f. ärztliche Fortbildung. 
April 1920.) 
De verwachtingen, die de behandeling met testikelpreparaten bij 
insufficientie der geslachtsklieren had doen ontstaan, zijn niet ver- 
wezenlijkt. Slechts tijdelijke verbetering van psychische verschijn- 
selen kon worden waargenomen; geen enkel preparaat is tot nu toe 
in staat gebleken om in de lichamelijke en geestelijke verande- 
ringen, welke de insufficientie of het ontbreken der klier met zich 
brengt, eenige blijvende wijziging ten gunste te brengen. 
Steunend op dierproeven van BouiN en ANCEL, van TANDLER 
en Gross e.a. en vooral op de proefnemingen van STEINACH, 
welke de beteekenis der ,puberteitsklier’ zoo duidelijk demon- 
streerden, heeft LICHTENSTERN in 14 gevallen transplantatie van den 
testikel bij menschen verricht. Als overplantingsmateriaal werden 3 
maal geheel normale, in 11 gevallen niet ingedaalde, maar goed 
ontwikkelde testikels van gezonde, geslachtsrijpe, geslachtelijk nor- 
male personen gebruikt. | 
Ingeplant werd in de liesstreek op den musc. obliquus. De operatie 
werd uitgevoerd bij personen, die korter (eenige weken) of langer 
tijd (vele jaren) geleden hun geslachtsklieren hadden verloren, hetzij 
door ongeval, hetzij door operatie wegens ziekelijke veranderingen. 
Ook in de versche gevallen waren de gevolgen van het verlies reeds 
zeer duidelijk te constateeren. 
In alle gevallen, ook in 4, die in de praepuberale periode hun 
testikels hadden moeten missen, waren de uitkomsten verrassend 
gunstig. De secundaire geslachtskenmerken werden de voor het 
geslacht normale, de libido keerde terug en wel na verbluffend 
korten tijd. Bij een der meer gedetailleerd beschreven versche ge- 
vallen was b.v. na 6 weken de invloed der kunstbewerking reeds 
zeer duidelijk en ook bij de oudere heeft blijkbaar het effect er 
van zich zeer spoedig geopenbaard. 
Belangwekkend is, dat LICHTENSTERN de transplantatie ook heeft 
toegepast bij een homosexueel, bij wien vroeger wegens tuberculose 
de testes waren weggenomen op een gedeelte ter grootte van een 
hazelnoot na. Dit gedeelte werd thans verwijderd en een normale 
testikel geïmplanteerd met het gevolg, dat niet alleen de secundaire 
