BOEKBESPREKING. 459 
Nog grooter worden de moeilijkheden wanneer gelet wordt op 
een factor, waarmee in het proefschrift niet is gerekend nl. op 
de mogelijkheid van het bestaan van tuberkelbacillenstammen 
van verschillende virulentie (in het algemeen: met verschillende 
biologische eigenschappen) en van schommelende virulentie in 
denzelfden stam. 
BENDERS. 

FiscHer, Ep., 1917. Der Speziesbegriff und die Frage der 
Spezies-Entstehung bei den parasitischen Pilzen (Verhandlun- 
gen der Schweiz. Naturforschenden Gesellschaft. 98. Jahres- 
versammlung. II Teil). 
Het erfelijkheidsonderzoek heeft in de laatste jarea ook de dis- 
cussie over den invloed van het milieu weer levendiger doen 
worden. Schr. wenscht na te gaan, hoe de nieuwste resultaten van 
het parasietenonderzoek zich daartegenover verhouden: „Denn 
gerade bei den Parasieten steht ja ein bestimmter Milieufaktor, 
nämlich der Wirt, ganz einseitig im Vordergrunde”. Hij steunt zijn 
beschouwingen vooral op de onderzoekingen, die gedurende een 
twintigtal jaren te Bern verricht zijn; hiervan geeft hij een uitge- 
breid literatuuroverzicht. 
Uitgaande van de steeds verder gaande splitsing der oude soorten, 
sedert JORDAN’S en JOHANNSEN’S onderzoekingen, wijst schr. er op, 
dat — afgezien van de complicaties, die uit kruisbevruchting voort- 
vloeien (volgens schr. een groote uitzondering bij parasitische 
zwammen) — we hier hetzelfde proces waarnemen: Steeds nauw- 
keuriger onderzoek voerde tot onderscheiding van kleinere soorten, 
die echter nog door scherpe kenmerken verschillen; verder door- 
dringend vindt men ook hier vormen, die niet meer scherp van 
elkaar te scheiden zijn, doch die „gleitende Reihen” vormen en 
dus te vergelijken zijn met JOHANNSEN’S zuivere lijnen. Gemakke- 
lijker dan deze zijn ze echter te isoleeren en te onderkennen, 
doordat ze in den regel streng aan bepaalde voedsterplanten ge- 
bonden zijn. „Der Wirt besorgt also hier die Isolierung und Rein- 
’ 
cultur der einzelnen Linien.” Schr. noemt hiervan eenige voor- 
beelden, o.a. de door GAUMANN onderzochte Peronospora parast- 
tica (Centralblatt fiir Bakt. etc. 2 Abt. XLV 1916.) Van meer dan 
