BOEKBESPREKING. 461 
verband bespreekt schr. in het kort de ongelijke vatbaarheid van 
verschillende planten voor bepaalde parasieten en de wijzen, waarop 
men getracht heeft deze te verklaren. Meer en meer, zegt hij, gaat 
men hierbij het hoofdgewicht leggen op de „stoffelijke samenstel- 
ling.” Dit is m.i. niet gelukkig uitgedrukt; bedoeld wordt blijkbaar 
de geaardheid van het protoplasma en de daaruit voortvloeiende 
vitale reacties. Van meer belang, in dit verband, is het ongelijke 
vermogen van verschillende parasieten op bepaalde voedsterplanten 
in te werken en zich de stoffen ten nutte maken, die deze bevatten. 
In dit ongelijke vermogen bestaat het wezen der biologische soorten. 
Vragen we naar het ontstaan dezer laatsten, dan rijst onmiddelijk 
de vraag, of bij parasieten veranderingen van dit vermogen kunnen 
optreden. Schr. hecht veel waarde aan afwenning van bepaalde 
voedsterplanten. Hij wijst op waarnemingen bij de (onder 4°) ge- 
noemde soorten en op de proeven van KLEBAHN (met Puccinia 
Smilacearum Digraphidis). Hierdoor kan de parasiet meer en meer 
gespecialiseerd worden. Ook echter kan voorkomen „Angewöhnung”, 
wennen aan nieuwe voedsterplanten, b. v. door middel van „brid- 
ging species”; (voorbeeld hiervan, meegedeeld door FREEMAN en 
JOHNSON: Puccinia graminis van tarwe ging niet over op haver; 
na een tijdlang op gerst gekweekt te zijn was ze wel in staat haver 
aan te tasten). Bastaardeering tusschen vatbare en onvatbare voed- 
sterplanten kan wellicht aanleiding geven tot uitbreiding van den 
kring der voedsterplanten. Bij soorten als de bovengenoemde Puc- 
cinta Hieracii zal men zich moeten voorstellen, dat splitsing en 
differentiatie van den parasiet met de soortsvorming in den kring 
der voedsterplant hand in hand ging. Ook bestaat de mogelijkheid, 
dat de parasiet spontaan veranderingen van zijn aantastingsvermogen 
ondergaat, zoodat b. v. een sterk gespecialiseerde soort „explosi- 
onsartig” zijn boeien zou verbreken en polyphaag wordt om later 
weer misschien opnieuw te specialiseeren. KLEBAHN (Wirtswech- 
selnde Rostpilze) heeft reeds in 1904 een dergelijk denkbeeld 
uitgesproken. 
Is het nu echter geoorloofd ook bij het ontstaan der morpho- 
logisch van elkaar verschillende parasieten een belangrijke rol aan 
de voedsterplanten toe te schrijven? Een scherpe grens (tusschen 
morphologisch wel en niet — dus alleen physiologisch — te onder- 
scheiden biologische soorten) is er volgeus schr. niet te trekken. 
