BOEKBESPREKING. 463 
organismengroepen zijn blijkbaar in hooge mate geschikt tot het 
voortbrengen van parasitische vormen. Evenals er een zeer speci- 
fieke planktonfauna en-flora bestaat, zijn ook sommige groepen 
(bacterién, zwammen, wormen, bepaalde klassen van insekten en 
schaaldieren) blijkbaar meer dan andere geschikt tot aanpassing 
aan de organokole levenswijze. Schr. wijst op talrijke convergentie- 
verschijnselen („untrennbar von dem Besriff des Lebensraumes’’) 
in zeer verschillende groepen; hieronder zijn vooral ook physio- 
logische convergentieverschijnselen van belang. De sterke specia- 
lisatie, zooals men die b.v. bij de roestzwammen aantreft, vindt 
men terug bij dierlijke parasieten, b.v. bij de lintwormen. Het is 
evenmin mogelijk Taenia Solium van den mensch in den hond 
tot ontwikkeling te brengen, als Puccinia tritici op rogge. Onge- 
twijfeld hangt dit samen met stofwisselingsprocessen; ook hier con- 
vergentieverschijnselen: uit de onderzoekingen van door Cysticercen 
aangetaste kreeften blijkt, dat we hier evenzeer te doen hebben 
met afgescheiden agressinen en antistoffen als bij de bacterieziekten 
der vertebraten. Schr. keert zich in het bijzonder tegen de op- 
vatting als zou het parasitisme in het algemeen leiden tot verval 
en regressieve metamorphose van de geheele organisatie. Hij meent 
integendeel: „Die Fortbildungen des Parasitenleibes überwiegen be- 
weitem seine Reduktionen”. Dit geldt niet alleen den lichaamsbouw 
maar vooral ook de „physiologische Neuerwerbungen”, waarvan 
men er den laatsten tijd steeds nieuwe ontdekt. (Men denke aan 
het ferment, dat bij den bloedzuiger de stolling van het fibrinogeen 
verhindert, de eigenaardige wijze, waarop de darmparasieten in 
hun behoefte aan zuurstof voorzien, de antidigestiefermenten, waar- 
mee zij zich tegen pepsine en trypsine verweeren, enz.) Het para- 
sitisme bevordert buigengewoon sterk een toename en bijzondere 
ontplooiing van het voortplantingsleven. A. Looss vond b.v. dat. 
de hoeveelheid eieren door Ascaris lumbricoides voortgebracht 
1749 x haar eigen gewicht bedraagt. Schr. berekende, dat een 
uredospore van de graanroest 300 milliard sporen-nakomelingen 
voortbrengt (uredo-teleuto-aecidiosporen en nevenvruchtvormen). 
Hand in hand met de quantitatieve hyperplasie der geslachtsorganen 
gaat een rijke differentiatie van het geslachtsleven van de para- 
sieten, in morphologisch en physiologisch opzicht. Er ontstaan 
nieuwe orgaanvormen (talrijke voortplantingscellen der Uredineeén, 
