BOEKBESPREKING. 465 
FRANZ begint het historisch te onderzoeken; in de geschiedenis 
heeft het vraagstuk der Vervollkommnung een rol gespeeld: het 
was aanvankelijk een vaag begrip, dat bij ARISTOTELES oO. a. 
probeerde op den voorgrond te komen, maar dit nog niet bereikte; 
gedurende de middeleeuwen kwam het hoe langer hoe meer naar 
buiten, al was het ook toen nog niet meer, dan een weinig scherp 
omschreven meening, dat alles wat met de natuur samenhing, van 
de eenvoudigste anorganische stof tot aan de godheid toe, een 
grooter of kleiner graad van volmaaktheid toonde. Eerst in den 
tijd van GOETHE vindt de gedachte der volmaking scherpere om- 
liining, en het is juist GOETHE zelf, die dit bewerkt. Later wordt 
door HAECKkEL het werk van GOETHE voortgezet; hun pogen, de 
volmakingsgedachte alléén tot de Zevende natuur te beperken en 
er een naar natuurwetenschappelijk karakter aan te geven, wordt 
door FRANZ dermate gewaardeerd, dat hij de „GOETHE-HAECKELSCHE 
Vervollkommnungsgedanke als eine naturwissenschaftliche Theorie 
anerkennen” wil. 
Zooals vanzelf spreekt, heeft ook de gedachte der volmaking in 
de zoo roerige negentiende eeuw kritiek ondervonden: VERWORN, 
RICKERT e.a. FRANZ meent echter, dat deze kritiek vrijwel uit- 
sluitend het anthropocentrische karakter der volmakingsgedachte 
betrof, en in zooverre gaat hij daarmee volkomen accoord. Maar 
dit anthropocentrische karakter is een uitwas van de eigenlijke 
grondgedachte, die haar kern vindt in twee natuurprocessen: diffe- 
rentiatie en centralisatie. Door het zwaartepunt te leggen op diffe- 
rentiatie zonder de centralisatie als belangrijk te erkennen, is de 
biologie een verkeerden weg opgegaan en is het probleem der 
volmaking op een dood punt gekomen. Het werd een geloofs- 
kwestie, doordat de meening: de volmakingsgedachte heeft geen 
recht van bestaan, niet te weerleggen scheen. En omdat hij grondig 
overtuigd is van het tegendeel, heeft Franz dit boek geschreven 
en daarin (3° hoofdstuk) uiteengezet, op grond waarvan naar zijn 
meening deze gedachte natuurwetenschappelijk (morphologisch, 
oekologisch) verdedigd kan worden. Hij is overtuigd, dat de door 
hem voorgestelde omschrijving van het volmakingsbegrip de vorm 
is, waarin dit begrip natuurwetenschappelijk voortleven en vrucht- 
baar zijn kan. Die omschrijving luidt: „„Vervollkommnung” ist ein 
für die Organismenkunde geeigneter Ausdruck ursprünglich aesthe- 
Genetica II. 30 
