
BESCHOUWINGEN OVER KNOPMUTATIE 79 
maken, is bij een gering verschil in aantasting onmogelijk na te gaan of 
dit al of niet een gevolg is van verschil in vatbaarheid. Het streng 
wetenschappelijk bewijs voor dergelijke knopmutanten is zeer moeilijk 
te leveren. Daarmede is geenszins bewezen, dat ze niet evengoed kun- 
nen optreden. Er zijn zelfs verschillende aanwijzingen, dat deze wel 
degelijk voorkomen. Deze aanwijzingen dateeren vooral van de laatste 
jaren nu men in ons land, dank zij de onderzoekingen van OORTWIJN 
Botjes (43, 44, 45) en QUANJER (49 t/m 52), meer en meer begonnen 
is met de stamselectie. 
De drie stammen van I JPEIJ, die na verloop van zes jaar van een 20- 
tal waren overgebleven, bleken alle drie verschillend te zijn. Bij 5 stam- 
men van NOTENBOOM waren minstens drie verschillende vormen te 
onderscheiden. SIPMA te Engwierum hield na verloop van een 5-tal 
jaren van 45 stammen er twee over, die groote verschillen vertoonden. 
HOEKSTRA verbouwde van een 20-tal uitgezochte planten in 1919 in 
1923 nog 4 stammen, waarvan er één langer groeitijd heeft. Bij de 
stammen Bravo op het proefveld van het CENTRAAL COMITÉ kwamen in 
Bravo verschillende vormen voor. Zonder stamselectie waren deze ver- 
schillende vormen vrij zeker nooit ontdekt. Mogelijke kleine verschil- 
len, die het eerste jaar reeds optraden, zouden als vallende binnen de 
schommelingen der modificatie over het hoofd zijn gezien. Ik wil 
hier in ’t midden laten of alle vormen inderdaad knopmutanten zijn, 
terwijl verder niet onvermeld mag blijven, dat bij verschillende andere 
selecties geen onderscheid werd gevonden. Het feit even- 
wel, dat men de laatste jaren, dank zijde stam- 
wovccire cen relatief groot aantal verschil 
lende vormen heeft gevonden, verdient onze 
Piao eres aan dg cht. 
Zooeven werd er reeds op gewezen, dat het probleem zeer ingewik- 
keld wordt, wanneer er ziekten in het spel komen. Een tweetal geval- 
len, die ik eenige jaren van nabij heb gadegeslagen, wil ik hier nader 
mededeelen. 
In 1919 werden tezamen met J. G. TERPSTRA uit een veld roode Star 
25 gezonde flink ontwikkelde planten uitgezocht. In het veld kwam een 
klein percentage mozaiekzieke planten voor. Bladrolziekte werd er niet 
in opgemerkt en was ook bij de keuring te velde niet gevonden. Aange- 
zien het veld in alle richtingen doorkruist werd en TERPSTRA als keur- 
meester voor de beoordeeling der gewassen te velde voldoende was ge- 
