82 KNOPMUTATIE BIJ DEN AARDAPPEL 
vertoonde. Dit was aanleiding om bij verschillende verbouwers een 
onderzoek in te stellen en hierbij bleek, dat op alle plaatsen stam 30 
was aangetast. De meeste verbouwers hadden deze kwaal nooit 
eerder gezien. Bij een 8-tal verbouwers werd naast stam 30 ook andere 
voode Star geteeld en ondanks dezelfde omstandigheden van ontwikke- 
ling kon hierin geen , vuur” worden geconstateerd. Aangezien door alle 
onderzoekers en door de praktijk wordt aangenomen, dat het „vuur” 
niet overgaat met het pootgoed en het optreden geheel gebonden is 
aan bepaalde velden, was deze uitkomst zeer verrassend. Op het kweek- 
veld der Friesche Maatschappij van Landbouw, waar ik in Eigenheimer, 
roode Star of andere bekende variëteiten nooit het , vuur’’ heb waarge- 
nomen, heb ik deze kwaal wel opgemerkt in eerstejaars zaailingen en in 
stam 30-SIPMA. Ik acht het waarschijnlijk, dat stam 30 een knopmutant 
is van de roode Star, met een groote vatbaarheid voor het „vuur”. 
Uit het bovenstaande blijkt dus, dat door de stamselectie sterke aan- 
wijzingen zijn verkregen, dat verschillende eigenschappen plotseling 
kunnen veranderen. Er is trouwens à priori geen enkele reden om aan te 
nemen, dat het proces der knopmutatie zich alleen zou beperken tot 
die gevallen, die wij zeer gemakkelijk kunnen waarnemen. Van de 
Ergenheimer, voode Star en Bravo heb ik door de keuringen te velde en 
door het beoordeelen van stammen duizenden planten onder oogen 
gehad en ik acht het hoogstwaarschijnlijk, dat alle vormen van deze 
variëteiten, genoemd in hoofdstuk III, hun ontstaan te danken hebben 
aan knopmutatie. 
Sh. Verklaringen voor de knopmutatie 
Toen in 1916 werd begonnen met het verzamelen van gegevens over 
knopmutanten was het geloof aan knopmutatie bij den aardappel verre 
van algemeen. De eerste stap, die moest worden gedaan, was dus te 
trachten de knopmutatie experimenteel aan te toonen. Het vinden van 
het hiervoor geschikte materiaal was niet gemakkelijk. Verder was het 
oog vooral gericht op de landbouwkundige beteekenis. Hierdoor werd 
de aandacht onwillekeurig afgeleid van de belangrijke, doch uiterst 
lastige vraag, hoe het ontstaan kan worden verklaard. In de literatuur 
vindt men hierover de meest uiteenloopende voorstellingen. Alvorens 
deze evenwel nader onder oogen te zien, wil ik vooraf nog wijzen op een 
drietal verschijnselen, die zich bij de knopmutatie voordoen. - 
