BESCHOUWINGEN OVER KNOPMUTATIE 87 
scheen voor het plantendeel in zijn geheel, zou zich kunnen beperken 
tot één of enkele lagen. Op deze wijze zou dan een periclinaalchimaere 
kunnen ontstaan en evenals bij de periclinaalchimaeren, die experimen- 
teel werden gevormd, zou het kunnen voorkomen, dat de buitenste cel- 
laag (of cellagen) a. h. w. worden afgeworpen. De terugslag zou dan dus 
niet zijn te beschouwen als een omgekeerde reactie van het proces, dat 
de knopmutant deed ontstaan. Het bezwaar dat we juist op grond van 
den terugslag maakten tegen de „vegetatieve bastaardsplitsing”” of 
tegen de , verliesmutant”’ zou hiermede kunnen vervallen. 
In de literatuur wordt de term , vegetatieve bastaardsplitsing’’ vaak 
gebruikt, doch het aantal experimenten is zeer gering. Daarentegen 
vindt men talrijke voorbeelden van zgn. factoriéele mutatie (fac- 
torielle Mutation, GOLDSCHMIDT (29) 3de druk, blz. 419). Hierbij 
wordt aangenomen, dat een factor (geen) zoodanig verandert, dat er 
een mendelend verschil ontstaat met het uitgangsmateriaal. De facto- 
riëele mutaties komen overeen met die, welke BAUR in zijn „zweite 
Kategorie von Mutationen” behandelt. Ze treden betrekkelijk veelvul- 
dig op. BAUR (1) zegt o. a. : „Man stöszt auf sie, sobald man mit irgend 
einem Versuchstier oder einer Versuchspflanze in gröszerem Maszstabe 
zu arbeiten beginnt.” (5e en 6e druk, bladz. 323). Verder is gebleken, 
dat de meeste mutanten ontstonden door recessieve’ mutatie. Door 
BLAKESLEE (5), BAUR (1) en EMERSON (24) is er op gewezen, dat hier- 
door een mutant vlugger wordt opgemerkt in een heterozygoot indivi- 
du dan in een homozygoot, aangezien een recessieve mutatie in het 
laatste geval niet tot uiting komt. NILSSON EHLE (40) waarschuwt ech- 
ter, dat men de grens tusschen ,recessieve” en , dominante” mutanten 
niet te scherp kan trekken, aangezien bij intermediaire bastaarden alle 
mogelijke overgangen voorkomen. EMERSON (24) vond bij mais, dat bij 
sommige planten, waarin een bepaalde factor heterozygoot aanwezig 
was, mutatie 5 keer zoo sterk optrad, als bij homozygotie. Zoowel het 
optreden van „recessieve’’ mutanten als ook de vondst van EMERSON 
maken het waarschijnlijk, dat er verband bestaat tusschen de hetero- 
zygotie van den aardappel en het te voorschijn komen van knopmutan- 
ten. Er zij echter direct op gewezen, dat bij den aardappel nog geen 
enkel geval van factoriëele mutatie is aangetoond. 
Vele onderzoekers zijn tot de conclusie gekomen, dat de mutatie niet 
is gebonden aan een bepaalde plaats of tijd. De vroegere opvatting, dat 
mutatie alleen zou voorkomen bij de vorming van de geslachtscellen, 
